Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

Βιταμίνη D και Παιδικό Άσθμα


Η βιταμίνη D, ζωτικός παράγοντας για τα παιδιά με άσθμα.
 
Βιταμίνη D και Παιδικό Άσθμα
 
Κλινική μελέτη με τη συμμετοχή της Metabolomic Medicine®, βρήκε ότι η επάρκεια βιταμίνης D σε παιδιά με άσθμα συνδέεται με βελτίωση της αναπνευστικής λειτουργίας.
 
Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς

Η νέα μελέτη, που αφορά παιδιά με άσθμα, είναι ιδιαίτερα επίκαιρη λόγω της πανδημίας και το άνοιγμα των σχολείων τον Σεπτέμβριο[1]. Ο Σεπτέμβριος είναι μια δύσκολη περίοδος για όσους υποφέρουν από άσθμα. Το φθινόπωρο υπάρχει μια ετήσια εποχιακή αύξηση, των κρίσεων άσθματος σε παιδιά και νέους (η λεγόμενη επιδημία άσθματος του Σεπτεμβρίου). Αυτό οφείλεται στον ψυχρότερο καιρό, στις κοινές ιογενείς λοιμώξεις, στην αύξηση των αλλεργιογόνων που μεταφέρονται με τον αέρα όπως η γύρη και στη μειωμένη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή για το άσθμα, που παρατηρούνται αυτή την περίοδο[2].
 
Τα περιοριστικά μέτρα λόγω της πανδημίας, ενδέχεται να μειώσουν την πρόσβαση και να διακόψουν την ιατρική παρακολούθηση παιδιών και νέων με ήπιο άσθμα, με αυξημένο κίνδυνο για παροξυσμούς του άσθματος και επισκέψεις στα επείγοντα.
 
Φαίνεται επίσης, ότι η παραμονή στο σπίτι έχει επιδράσει αρνητικά στα παιδιά και τους νέους με άσθμα, λόγω της καθυστέρησης στην αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας, της αυξημένης έκθεσης σε αλλεργιογόνα εσωτερικών χώρων και την αρνητική επίδραση των περιοριστικών μέτρων στη διάθεση τους.  Έτσι κάποια παιδιά αναμένεται να βοηθηθούν στο άσθμα τους, με την επιστροφή στο σχολείο.    
 
 
Άσθμα και Κίνδυνος COVID-19
 
Το μέτριας βαρύτητας ή το σοβαρό άσθμα είναι ένας από τους παράγοντες που θα μπορούσαν να αυξήσουν τον κίνδυνο για σοβαρή νόσο COVID-19, στους ενηλίκους. Είναι όμως σημαντικό να γνωρίζουν οι οικογένειες, ότι η σοβαρή λοίμωξη με COVID-19 είναι σπάνια σε παιδιά και νέους, ανεξάρτητα από το υποκείμενο άσθμα[2].
 
Παρόλα αυτά, τα παιδιά και οι νέοι με άσθμα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να χάσουν μέρες εκπαίδευσης όταν ανοίξουν ξανά τα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Το άσθμα μπορεί να συγχέεται με αναπνευστικά συμπτώματα COVID-19 και τα παιδιά και οι νέοι με βήχα και συριγμό (αναπνευστικό σφύριγμα), διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να σταλούν στο σπίτι. Για να μειωθούν οι αναστατώσεις και οι διακοπές στην εκπαίδευση και στη ζωή των παιδιών και των νέων, πρέπει να επιτυγχάνεται ο καλύτερος δυνατός έλεγχος του άσθματος.
 
 
Άσθμα: η πιο Διαδεδομένη Αλλεργική Νόσος
 
Το βρογχικό άσθμα ή απλά άσθμα, είναι η πιο διαδεδομένη αλλεργική νόσος και επηρεάζει πάνω από 6 εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως. Είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος που αυξάνει τη συχνότητα ασθένειας και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των παιδιών.

Το άσθμα χαρακτηρίζεται από:

  1. Φλεγμονή των αεροφόρων οδών
     
  2. Υπερ-αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε ερεθίσματα όπως η γύρη, η σκόνη, τα μικρόβια, ο καπνός κ.ά.
που προκαλούν απόφραξη της ροής του αέρα στους πνεύμονες.



Εικόνα 1. Απόφραξη των αεροφόρων οδών στο άσθμα.
 

Οι μελέτες δείχνουν ότι ο έλεγχος του άσθματος δεν είναι καλός στις μικρές ηλικίες, όπου λιγότερα από τα μισά παιδιά ακολουθούν την προτεινόμενη θεραπεία[1].
 
 
Η φλεγμονή είναι μια διαδικασία επούλωσης του οργανισμού, που ενεργοποιείται μετά από μια βλάβη. 
 
Το άσθμα προκαλείται, τόσο από γενετικούς (κληρονομικούς),  όσο και εξωγενείς παράγοντες που συνδέονται με τον τρόπο ζωής και διατροφής. Ελλείψεις του οργανισμού και ιδιαίτερα η έλλειψη βιταμίνης D, θεωρείται ότι μπορούν να συνδέονται με την μεγάλη αύξηση στην εξάπλωση του άσθματος.   
 
Πρόσφατες μελέτες απέδειξαν ότι η βιταμίνη D ελέγχει τη διαδικασία της φλεγμονής και ρυθμίζει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
 
 
Φλεγμονή και Άσθμα
 
Η φλεγμονή είναι μια διαδικασία επούλωσης του οργανισμού, που ενεργοποιείται μετά από μια βλάβη.   
 
Η φλεγμονή στην ιατρική, περιγράφεται με την προσθήκη της κατάληξης «-ίτιδα», στο όργανο που αφορά. Η ρινίτιδα για παράδειγμα, περιγράφει φλεγμονή στη μύτη, η δερματίτιδα φλεγμονή στο δέρμα και ούτω καθεξής.
 
Παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στους πνεύμονες και στα κύτταρα που καλύπτουν το εσωτερικό των βρόγχων (αναπνευστικό επιθήλιο), είναι:

  • Η έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες
     
  • Η εισπνοή βλαβερών ουσιών (ατμοσφαιρικοί ρύποι, διαλύτες, καθαριστικά, καπνός τσιγάρου, κ.ά.)
     
  • Ιοί, όπως αυτοί της γρίπης, του απλού κρυολογήματος, κορωνοϊοί, ρινοϊοί κ.ά.
     
  • Βακτήρια και μικρόβια, όπως ο πνευμονόκοκκος, ο στρεπτόκοκκος, ο σταφυλόκοκκος, το μυκόπλασμα κ.ά.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, μετά από την πρόκληση μιας βλάβης στους βρόγχους, ξεκινάει η διαδικασία φλεγμονής (βρογχίτιδα), με σκοπό την επούλωση του αναπνευστικού επιθηλίου. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας της φλεγμονής, αποκαθίσταται η φυσιολογική λειτουργία των πνευμόνων.
 


Εικόνα 1. Βλάβη στους βρόγχους, από ιούς, ρύπανση, κάπνισμα, και άλλα, προκαλεί φλεγμονή. Η βιταμίνη D ελέγχει τη διαδικασία της φλεγμονής και συμμετέχει στην αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας.  
 
 
Η διάρκεια της επούλωσης της φλεγμονής, καθορίζεται από την διάρκεια και την έκταση της βλάβης που έχει προηγηθεί. Μετά από μια ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού, τα συμπτώματα (βήχας, καταρροή, βουλωμένη μύτη, φτάρνισμα, πονοκέφαλος, πόνοι στους μύες, πυρετός, δυσκολία στην αναπνοή) υποχωρούν συνήθως μέσα σε 1-2 εβδομάδες. Ωστόσο, απαιτούνται από 3 εβδομάδες έως και 4 μήνες, για την πλήρη αποκατάσταση του αναπνευστικού επιθηλίου. Εάν σε αυτό το διάστημα προκύψει νέα λοίμωξη ή βλάβη στο αναπνευστικό η διαδικασία ‘επούλωσης-φλεγμονής’ ξεκινάει από την αρχή.
 
Οι ενήλικες νοσούν 3 φορές το χρόνο κατά μέσο όρο, από λοιμώξεις του αναπνευστικού. Λόγω ελλιπούς  ωρίμανσης του ανοσοποιητικού, τα παιδιά νοσούν από ιώσεις του αναπνευστικού, 6-8 φορές κατά μέσο όρο κάθε χρόνο. Ενώ αυτό είναι φυσιολογικό και δεν καθιστά ανησυχία για τα περισσότερα παιδιά, στα παιδιά με άσθμα η μη έγκαιρη αντιμετώπιση της φλεγμονής, διατηρεί το άσθμα σε μόνιμη έξαρση για το μεγαλύτερο διάστημα του έτους.        
 
Η φλεγμονή ελέγχεται μέσα από την ισορροπημένη παραγωγή προ-φλεγμονωδών και αντιφλεγμονωδών μορίων, που ονομάζονται κυτοκίνες. Μια κυτοκίνη που παράγεται από το ανθρώπινο σώμα για παράδειγμα, είναι η ιντερφερόνη.
 
Η παραγωγή περισσότερων προ-φλεγμονωδών ουσιών από όσες απαιτούνται, οδηγεί σε μεγέθυνση της φλεγμονής και επιδείνωση της νόσου. Επιπρόσθετα και η παραγωγή λιγότερων αντιφλεγμονωδών κυτοκινών από αυτές που χρειάζονται, αυξάνει την προδιάθεση για λοιμώξεις και οδηγεί σε χρόνια φλεγμονή.

   


Εικόνα 3. Η ομαλή επιδιόρθωση των ιστών και η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, εξαρτώνται από την ισορροπία μεταξύ των προ-φλεγμονωδών και των αντι-φλεγμονωδών κυτοκινών.
 
 
Η αδυναμία του οργανισμού να ελέγξει και να ολοκληρώσει επιτυχώς τη διαδικασία της φλεγμονής, είναι από τους κεντρικούς παράγοντες ανάπτυξης των χρόνιων νοσημάτων και του άσθματος.
 
 
Βιταμίνη D και Έλεγχος της Φλεγμονής
 
Πρόσφατες έρευνες απέδειξαν ότι η τα κύτταρα του αναπνευστικού συστήματος έχουν υποδοχείς για την βιταμίνη D. Μερικά από αυτά τα κύτταρα είναι:

  • Αυτά που καλύπτουν το εσωτερικό των βρόγχων (αναπνευστικό επιθήλιο). 
     
  • Τα κύτταρα που ανοσοποιητικού συστήματος (Τ-κύτταρα, Β-κύτταρα, μακροφάγα).
     
  • Τα κύτταρα των μυϊκών ινών που ελέγχουν τη διάμετρο των βρόγχων.

Η βιταμίνη D επιδρά στην φλεγμονή του αναπνευστικού και στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος, με δύο βασικούς μηχανισμούς:
  1. Καταστέλλει τις προ-φλεγμονώδεις κυτοκίνες.
     
  2. Προωθεί την παραγωγή αντιφλεγμονωδών κυτοκινών. 
Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D, είναι πολύ συχνά στα παιδιά και θεωρείται σήμερα ότι είναι καθοριστικός παράγοντας για την μεγάλη αύξηση των περιπτώσεων παιδικού άσθματος, που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια.
 
Στόχος της μελέτης μας, ήταν να εξετάσουμε την επίδραση της βιταμίνης D σε παιδιά με βρογχικό άσθμα.    
 
Σε 64 παιδιά με άσθμα, χορηγήθηκε μεσογειακή διατροφή πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και μετρήθηκαν οι δείκτες τις νόσου πριν και μετά την παρέμβαση. Τα παιδιά που είχαν επαρκή επίπεδα βιταμίνης D, είχαν καλύτερη ανταπόκριση και καταγράφηκε σημαντική βελτίωση στην αναπνευστική τους λειτουργία.
 
Μια επιπλέον ιδιότητα της βιταμίνης D, είναι η ενίσχυση της ανταπόκρισης στη φαρμακευτική αγωγή. Ενώ στην αρχή της κλινικής μελέτης, το 91% των παιδιών με ανεπαρκή επίπεδα βιταμίνης D, λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή, στο τέλος της μελέτης μόνο το 50% των παιδιών με επαρκή επίπεδα D, χρειάζονταν φαρμακευτική θεραπεία.     
 
Από τη μελέτη αναδείχθηκαν δύο βασικά στοιχεία.

  1. Η πλειοψηφία των παιδιών (64%) είχε ανεπάρκεια σε βιταμίνη D.
     
  2. Τα παιδιά με υψηλότερες τιμές βιταμίνης D, είχαν σημαντικά μεγαλύτερη βελτίωση στην αναπνευστική λειτουργία και στον έλεγχο του άσθματος, σε σχέση με τα παιδιά που είχαν χαμηλότερα επίπεδα.   

     
Άσθμα και Αλλοίωση της Φυσιολογικής Ανατομικής Σύστασης των Πνευμόνων
 
Επιπλέον της φλεγμονής, το άσθμα προκαλεί μακροπρόθεσμα και αλλαγές στη φυσιολογική ανατομική σύσταση των πνευμόνων (remodeling). Αυτές οι αλλαγές οφείλονται στη σταδιακή συσσώρευση ουλώδους ιστού στις αναπνευστικές οδούς, που επιδεινώνουν σταδιακά την ικανότητα του αναπνευστικού να επανέλθει πλήρως, μετά την μερική διόρθωση μιας βλάβης. Αυτές οι βλάβες είναι σοβαρές γιατί είναι μη αναστρέψιμες και οδηγούν σε απώλεια της πνευμονικής λειτουργίας.  
 
Η βιταμίνη D, συνδέεται με την ομαλή και αποτελεσματική επούλωση των ιστών μετά από φλεγμονή και μείωση της συσσώρευσης ουλώδους ιστού στους πνεύμονες ασθενών με άσθμα.
 
Η βιταμίνη D, έχει άμεση επίδραση στην ανάπτυξη και στη λειτουργία των πνευμόνων. Επαρκή επίπεδά της, είναι δυνατόν να μειώσουν τις παθολογικές αλλαγές στους ιστούς του πνεύμονα, βοηθώντας στην αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας μετά από την πρόκληση βλάβης και φλεγμονής και στην βελτίωση του άσθματος.
 
Η αποτροπή της ανατομικής αλλοίωσης των αεροφόρων οδών, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στην μακροπρόθεσμη πορεία των ασθενών με άσθμα.
 
 
Ιδανικά Επίπεδα Βιταμίνης D
 
Επί του παρόντος δεν υπάρχει διεθνής ομοφωνία για τα ιδανικά επίπεδα της βιταμίνης D. Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκε το όριο των 25 ng/mL για τον καθορισμό ανεπάρκειας, με βάση τις τρέχουσες οδηγίες που αφορούν στην υγεία των οστών.
 
Ωστόσο, αναφέρεται στη μελέτη ότι με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την ιδανική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και καλύτερη υγεία, απαιτούνται επίπεδα υψηλότερα των 40 ng/mL.
 
Τα συνήθη προτεινόμενα επίπεδα που ορίζουν την έλλειψη (κάτω από 20ng/mL) και την ανεπάρκεια (κάτω από 30 ng/mL), αφορούν στην πρόληψη της οστεοπόρωσης και άλλων προβλημάτων υγείας των οστών. Διαφορετικά όργανα όμως, λειτουργούν ιδανικά με διαφορετικά επίπεδα βιταμίνης D. Επίπεδα 40-60 ng/mL βιταμίνης D, προλαμβάνουν την πλειοψηφία των χρόνιων ασθενειών που συνδέονται με ανεπάρκεια της.
 

 
Εικόνα 4. Επίπεδα άνω των 20-30 ng/mL, προλαμβάνουν προβλήματα των οστών. Για την πρόληψη της πλειοψηφίας των νοσημάτων απαιτούνται επίπεδα D μεταξύ 40-60 ng/mL, καθόλη τη διάρκεια του έτους. Grassrootshealth Disease Incedence Prevention Chart.   
 

Η δόση για την επίτευξη αυτών των επιπέδων διαφέρει ανάλογα με την ηλικία, το βάρος και τα τρέχοντα επίπεδα D σε κάθε άτομο και πρέπει να γίνεται υπό ιατρική παρακολούθηση και μέτρηση των επιπέδων της. Είναι ζωτικής σημασίας η παράλληλη χορήγηση βιταμινών και μεταλλικών στοιχείων που λειτουργούν μαζί με την D στον οργανισμό (συμπαράγοντες), όπως η βιταμίνη K2, το μαγνήσιο, ο ψευδάργυρος, το βόριο και οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Είναι αξιοσημείωτο ότι η βιταμίνη D είναι το μόνο συμπλήρωμα που συστήνεται από τη στιγμή της γέννησης[3].   
 
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Nutrition Research του ιατρικού εκδοτικού οίκου Elsevier. Η κλινική μελέτη πραγματοποιήθηκε από το πανεπιστήμιο La Trobe University στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, με επικεφαλής την ερευνήτρια Dr. Μαρία Παπαμιχαήλ, PhD, σε συνεργασία με γιατρούς από το Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και την κλινική Αυτοάνοσων και Χρόνιων Νοσημάτων Metabolomic Medicine®.

 
 
 
 


Διαβάστε περισσότερα για την προσέγγιση της κλινικής μας εδώ  



  
Βιβλιογραφία

[1] Sufficient vitamin D status positively modified ventilatory function in asthmatic children following a Mediterranean diet enriched with fatty fish intervention study

M.Papamichaela, CatherineItsiopoulosae, KatrinaLambertb, CharisKatsardiscDimitrisTsoukalasd, BircanErbasb,

La Trobe University, School of Allied Health, Human Services &Sport, Department of Dietetics, Nutrition & Sport, Melbourne, Australia
La Trobe University, School of Psychology & Public Health, Department of Public Health, Melbourne, Australia
National & Kapodistrian University of Athens, Athens, Greece
d European Institute of Nutritional Medicine, Rome, Italy
e Murdoch University, College of Science, Health, Engineering & Education, Perth, Australia  

Nutrition Research, 16 August 2020
 
 
[2] COVID-19, asthma, and return to school.

Elissa M Abrams, Gráinne McGill, Sunil S Bhopal, Ian Sinha Ricardo M Fernandes.

The Lancet Respiratory Medicine, August 06, 2020.
 
 
[3] Official recommendations for vitamin D through the life stages in developed countries.

Samantha M. Kimball & Michael F. Holick.

Nature, European  Journal of Clinical Nutrition, 20 August 2020.
Επιμέλεια Κειμένου: Επιστημονική Ομάδα Metabolomic Medicine

Εγγραφειτε στο Newsletter μας και αποκτηστε δωρεαν αποσπασμα του βιβλιου
Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.
Ειδικός Γενικός Οικογενειακός Ιατρός-Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Ρώμης "La Sapienza"
Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης
Ειδική Ρευματολόγος
Ιατρός / Χειρουργός Ιατρικής, Χειρουργικής, Αναισθησιολογίας και Αναζωογόνησης, Επιστήμη της Διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Παβίας
Ιατρός / Παθολόγος, με εξειδίκευση στην εσωτερική παθολογία στο πανεπιστήμιο της Παβίας, Ιταλία.
Ιατρός / Παιδίατρος, Ιατρικής και χειρουργικής του Πανεπιστημίου της Βερόνα, με ειδίκευση στην παιδιατρική και έμφαση στην αλλεργιολογία και παιδιατρική πνευμονολογία.
Μοριακή Βιολόγος, Μεταπτυχιακή Ειδίκευση MSc by Research in Biomedical Sciences, University of Edinburgh. Κάτοχος πιστοποίησης Μεταβολομικής και Διατροφικής Ιατρικής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Διατροφικής Ιατρικής, EINuM.
Οικονομολόγος Υγείας-Στατιστικός ειδικευθείς στην εξατομικευμένη ιατρική, ερευνητικός συνεργάτης LabHEM (Πανεπιστήμιο Πειραιώς), επ. σύμβουλος Golden Helix Foundation, UK συνεργάτη του University of Oxford, UK
BSc Βiomedical Sciences UCL PhD.c. Nutritional Therapist, Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine, Κάτοχος τίτλου του Institute of Functional Medicine
Κλινική Διατροφολόγος Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου "Universita` degli Studi di MIlano" Γεν. Γραμματέας του European Institute of Nutritional Medicine
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας με μεταπτυχιακό στην εξελικτική βιολογία
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας, με εξειδίκευσή στην Βιολογία της Υγείας (Health Biology)
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obesity. National Centre for Eating Disorders, London U.K.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος BSc Dietetics, Coventry University & MSc Human Nutrition with specialization in Clinical Nutrition, University of Glasgow
Δ/νση Προσωπικού και Διοίκησης
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obestity. National Centre for Eating Disorders, London U.K. Ειδικός Αθλητικής Διατροφής, International Society of Sports Nutrition
Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders and Obesity Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους