Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

Πώς Φτάνει το Σώμα μας στο Σημείο να Αναπτύξει ένα Αυτοάνοσο Νόσημα


Ο τρόπος ζωής, οι ελλείψεις του οργανισμού και η διατροφή παίζουν καθοριστικό ρόλο στους μηχανισμούς που πυροδοτούν τα αυτοάνοσα νοσήματα.

Πώς Φτάνει το Σώμα μας στο Σημείο να Αναπτύξει ένα Αυτοάνοσο Νόσημα
 
Η ανακάλυψη των μηχανισμών που οδηγούν στην ανάπτυξη των αυτοάνοσων νοσημάτων αναμένεται να αλλάξει τον τρόπο θεραπείας αυτών των ασθενειών.
 
Ο τρόπος ζωής, οι ελλείψεις του οργανισμού και η διατροφή παίζουν καθοριστικό ρόλο στους μηχανισμούς που πυροδοτούν τα αυτοάνοσα νοσήματα.
 
Στοχευμένες ιατρικές παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, στη διόρθωση των ελλείψεων και στη διατροφή, αλλάζουν ριζικά την αντιμετώπιση των αυτοάνοσων νοσημάτων.

 
Κάθε κύτταρο στο ανθρώπινο σώμα έχει μηχανισμούς ανανέωσης και ανακύκλωσης των δομικών στοιχείων που το απαρτίζουν.
 
Σε κάθε στοιχείο στο εσωτερικό του κυττάρου που δυσλειτουργεί ή μπορεί να αλλοιώνεται η δομή του, προσκολλάται μια ουσία που σηματοδοτεί την καταστροφή ή την ανακύκλωση του συγκεκριμένου στοιχείου.
 
Σχετικά πρόσφατα ανακαλύφθηκε ότι η δυσλειτουργία του μηχανισμού ανακύκλωσης και ανανέωσης των κυττάρων, συνδέεται άμεσα με την εκδήλωση αυτοάνοσων νοσημάτων[1]
 
Η δυσλειτουργία του μηχανισμού ανακύκλωσης, οδηγεί στη συσσώρευση αλλοιωμένων πρωτεϊνών στο εσωτερικό των κυττάρων, αλλάζοντας τη σύσταση τους. Αυτό μπερδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα, και το εμποδίζει να διαχωρίζει τους δικούς του ιστούς από ξένα στοιχεία.
 
Η απώλεια της ικανότητας του οργανισμού να αναγνωρίζει τα δικά του κύτταρα και ιστούς σε σχέση με παθογόνα μικρόβια, οδηγεί στη σταδιακή καταστροφή οργάνων από το ανοσοποιητικό σύστημα, γιατί τα βλέπει λανθασμένα ως ξένα στοιχεία και τους επιτίθεται[2].
 
Ανάλογα με το όργανο που εμπλέκεται εκδηλώνεται και διαφορετικό νόσημα.
 
Τέτοια νοσήματα μπορεί να είναι:  

  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα όταν πλήττονται οι αρθρώσεις
  • Νόσος του Crohn και ελκώδης κολίτιδα όταν πλήττεται το έντερο
  • Νόσος του Χασιμότο ή του Graves όταν αντισώματα πλήττουν τον θυρεοειδή αδένα
  • Σκλήρυνση κατά πλάκας στην περίπτωση που βάλλεται το νευρικό σύστημα
  • Ψωρίαση όταν το ανοσοποιητικό πλήττει το δέρμα  
  • Σύνδρομο Sjogren όταν πλήττονται οι αδένες που διατηρούν την υγρασία των βλεννογόνων και των οργάνων στο ανθρώπινο σώμα.
  • Σε κάποιες περιπτώσεις, αναπτύσσονται αυτοάνοσα νοσήματα που πλήττουν ταυτόχρονα περισσότερα από ένα όργανα, τέτοια νοσήματα είναι ο Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, το συστηματικό σκληρόδερμα κ.α
     
ή οποιοδήποτε από τα 150 διαφορετικά αυτοάνοσα νοσήματα.
 
Συχνά ένας ασθενής μπορεί να πάσχει ταυτόχρονα από δύο ή περισσότερα αυτοάνοσα νοσήματα. Έτσι, εάν κάποιος διαγνωστεί με ένα αυτοάνοσο, έχει αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξει και άλλα.
 
Ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Χασιμότο, για παράδειγμα, είναι πιθανόν να εμφανίσουν και επιπρόσθετα αυτοάνοσα, όπως ρευματοειδή αρθρίτιδα ή συστηματικό ερυθηματώδη λύκο. Το ίδιο μπορεί να συμβεί αντίστοιχα σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα, λύκο, ψωρίαση ή κάποια άλλη αυτοάνοση ασθένεια.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η δυσλειτουργία των κυττάρων και του ανοσοποιητικού αφορά σε όλο τον οργανισμό. Οι παράγοντες που οδήγησαν στην εκδήλωση ενός αυτοάνοσου, εφόσον δεν εντοπιστούν και διορθωθούν, μπορούν να προκαλέσουν την εκδήλωση επιπρόσθετων αυτοάνοσων.

 
 
Κύριοι Παράγοντες που Συνδέονται με την Ανάπτυξη Αυτοανοσίας
 
Οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν σε δυσλειτουργία του μηχανισμού ανανέωσης και ανακύκλωσης των κυττάρων και προκαλούν την ανάπτυξη αυτοανοσίας, συνδέονται σε μεγάλο ποσοστό με τον τρόπο ζωής, με ελλείψεις του οργανισμού και τη διατροφή.
 
Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ότι μπορούν να εντοπιστούν και να διορθωθούν με εξειδικευμένες εξετάσεις.

 
 
1. Bιταμίνη D
 
Η βιταμίνη D παίζει σημαντικό ρόλο στην ομαλή λειτουργία του μηχανισμού της ανακύκλωσης και τη φυσιολογική δράση των κυττάρων του ανοσοποιητικού[3]
 
Η έλλειψη βιταμίνης D, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για την ανάπτυξη χρόνιων νοσημάτων που συνδέονται με την ηλικία, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών νοσημάτων, της υπέρτασης, του διαβήτη, της νόσου του Alzheimer, της νόσου του Parkinson και του καρκίνου.  
 
Η χορήγηση βιταμίνης D, αποτρέπει τη συσσώρευση αλλοιωμένων πρωτεϊνών που οδηγούν στην ανάπτυξη πληθώρας αυτοάνοσων και χρόνιων νοσημάτων[4].
 
Έχει βρεθεί ότι η διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D, βελτιώνει το μεταβολισμό των πρωτεϊνών και επιβραδύνει τη γήρανση. Αυτό εξηγεί γιατί μια τόσο μεγάλη ποικιλία ασθενειών, συνδέονται με ανεπάρκεια βιταμίνης D.
 
Καθώς μεγαλώνουμε η ικανότητα του οργανισμού να παράγει, αλλά και να χρησιμοποιεί τη βιταμίνη D, μειώνεται σημαντικά. Αυτό οδηγεί σε αλλοιώσεις στη συνολική ορμονική και μεταβολική λειτουργία του οργανισμού, καθώς και στην αύξηση του κινδύνου χρόνιων νοσημάτων[5][6]
 
Επιπρόσθετα οι ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα, χρειάζονται πολύ υψηλότερες δόσεις βιταμίνης D, ώστε να επιτευχθεί το ίδιο βιολογικό αποτέλεσμα, που επιτυγχάνεται στον υπόλοιπο πληθυσμό[7]
 
Η διατήρηση ιδανικών επιπέδων βιταμίνης D, μέσω συμπλήρωσης, παίζει κεντρικό ρόλο στην πρόληψη και στη θεραπεία των αυτοάνοσων νοσημάτων[8].

 
 
2. Ιοί & Ανοσοποιητικό Σύστημα
 
Λοιμώξεις από ιούς συνδέονται με την ανάπτυξη αυτοάνοσων ασθενειών και με την επιδείνωση της πορείας τους, σε ασθενείς που ήδη πάσχουν από αυτές[9].
 
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Science τον Ιανουάριο του 2022, ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Harvard, έδειξαν ότι η εκδήλωση σκλήρυνσης κατά πλάκας συνδέεται με πρόσφατη λοίμωξη από τον ιό Epstein-Barr. Πρόκειται για τον ιό που προκαλεί τη λοιμώδη μονοπυρήνωση, επίσης γνωστή ως και νόσος του φιλιού[10][11].
 
Ιοί όπως  ο Epstein-Barr, της ανεμοβλογιάς, o κυτταρομεγαλοϊός και άλλοι, παράγουν ουσίες που διαταράσσουν τη λειτουργία των μηχανισμών ανακύκλωσης των κυττάρων[12].
 
Ελλείψεις του οργανισμού, ο τρόπος ζωής και η διατροφή, καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνουν την πιθανότητα λοίμωξης από μικρόβια και ιούς που στη συνέχεια διαταράσσουν συνολικά τη λειτουργία του οργανισμού[13][14].
 
Για την ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού σε ιογενείς λοιμώξεις, την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού και τη μείωση της φλεγμονής, είναι απαραίτητος ο εντοπισμός και η διόρθωση ελλείψεων σε ψευδάργυρο, σεληνίο, βιταμίνες D, Κ2, του συμπλέγματος Β, μαγνησίου και βορίου[15][16].

 
 
3. Νηστεία & Μηχανισμοί Ανανέωσης των Κυττάρων
 
Ο καθιστικός τρόπος ζωής, η υπερκατανάλωση αλκοόλ, οι ελλείψεις του οργανισμού και η κατανάλωση τροφών που περιέχουν αυξημένες θερμίδες και χαμηλή θρεπτική αξία, προκαλούν μεταβολικές διαταραχές στον οργανισμό που απορυθμίζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και προάγουν την ανάπτυξη αυτοάνοσων και χρόνιων ασθενειών[17][18].
 
 

Εικόνα 1. Ο δυτικός τρόπος ζωής τροφοδοτεί φλεγμονές και μεταβολικές διαταραχές, που αυξάνουν τα χρόνια νοσήματα και μειώνουν το προσδόκιμο ζωής και τα χρόνια χωρίς ασθένεια. Christ A. Nature Reviews Immunology, 2019. Modified.   
 

 
Αντιθέτως διαφορετικές μορφές νηστείας, η διόρθωση ελλείψεων του οργανισμού, η βελτίωση της ορμονικής λειτουργίας και η άσκηση, επιδρούν στο μηχανισμό ανακύκλωσης και ανανέωσης των κυττάρων[19][20].
 
Διαφορετικές μορφές νηστείας, όπως:


  • Μειωμένη πρόσληψη θερμίδων
     
  • Διαλειμματική νηστεία, όπου η κατανάλωση τροφής περιορίζεται σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα. Η πιο γνωστή είναι η μορφή 16-8 όπου δεν καταναλώνεται τροφή για 16 ώρες και τα γεύματα μοιράζονται εντός οκτώ ωρών μέσα στο 24ωρο.
     
  • Fast-mimicking diet, δίαιτα που μιμείται την πλήρη νηστεία. Παρά την χαμηλή πρόσληψη θερμίδων (800-1000 θερμίδες την ημέρα) για 5 ημέρες, οι μεταβολικές αλλαγές που προκύπτουν στον οργανισμό είναι παρόμοιες με αυτές της πλήρους νηστείας.
 
Βελτιώνουν σημαντικά την κλινική εικόνα ασθενών με αυτοάνοσο νόσημα και ομαλοποιούν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος[21][22].

 
 
Ειδικές Εξετάσεις Καθοδηγούν την Αντιμετώπιση των Αυτοάνοσων Νοσημάτων 
 
Κατά την τελευταία δεκαετία, έχει αυξηθεί σημαντικά η κατανόηση των μηχανισμών που οδηγούν στην ανάπτυξη των αυτοάνοσων νοσημάτων. Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο τρόπος ζωής, οι ελλείψεις του οργανισμού και η διατροφή ενέχουν κεντρικό ρόλο στην εκδήλωση και στην πορεία αυτών των ασθενειών.
 
Νέες φαρμακευτικές αγωγές επιτρέπουν την καλύτερη διαχείριση των συμπτωμάτων και της φλεγμονής που συνοδεύει τα αυτοάνοσα. Ωστόσο, οι υπάρχουσες φαρμακευτικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν από μόνες τους για την αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός αυτοάνοσου νοσήματος[23].

Παράλληλα με τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής, πρέπει να εντοπιστούν και να διορθωθούν οι ελλείψεις και οι μεταβολικές διαταραχές του οργανισμού που συνδέονται άμεσα με την εκδήλωση της νόσου. Σε διαφορετική περίπτωση, οι ασθενείς βιώνουν μια σταθερή επιδείνωση της υγείας τους. 
 
Ιατρικές παρεμβάσεις που αφορούν στον τρόπο ζωής, στη διόρθωση ελλείψεων του οργανισμού και στη διατροφή, επιφέρουν ήδη σημαντική βελτίωση σε ασθενείς με χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα[24]
 
Εξειδικευμένες εξετάσεις χαρτογραφούν την κατάσταση του οργανισμού και τις διαταραχές που επιβαρύνουν την υγεία των ασθενών[25].
 
Παρεμβάσεις που ενισχύουν την επίλυση της φλεγμονής και τους μηχανισμούς ανανέωσης και επούλωσης του οργανισμού, επιφέρουν καλύτερα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου.
 
Μέχρι και λίγα χρόνια πριν, η ακριβής καταγραφή των μεταβολικών διαταραχών και των ελλείψεων που προάγουν την αυτοανοσία και τη φλεγμονή, ήταν ιδιαίτερα δύσκολη με τις κλασσικές μεθόδους μέτρησης.  
 
Κατά την τελευταία δεκαετία μια νέα κατηγορία εξετάσεων εντοπίζει με ακρίβεια τις ελλείψεις και τις μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με τα αυτοάνοσα νοσήματα.  
 
Μετράνε μικρά μόρια, τους μεταβολίτες, που συμμετέχουν στις χημικές αντιδράσεις του οργανισμού.
 
Οι συγκεκριμένες εξετάσεις ονομάζονται μεταβολομικές αναλύσεις και απευθύνονται σε ασθενείς που έχουν διαγνωστεί με αυτοάνοσο ή χρόνιo νόσημα.
 
Πρόκειται για μια ευαίσθητη μέθοδο μέτρησης, που ανιχνεύει τις ελλείψεις του οργανισμού και τις μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με την ανάπτυξη και την πορεία αυτής της κατηγορίας ασθενειών[26-28].
 
Οι μεταβολομικές αναλύσεις είναι μια κατηγορία εξειδικευμένων εξετάσεων που ανιχνεύουν περισσότερους από 80 δείκτες, που αφορούν:


  • Στο μεταβολισμό των λιπαρών οξέων: η σχέση μεταξύ ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρών είναι σημαντικός δείκτης για την ικανότητα του οργανισμού να διαχειρίζεται τις φλεγμονές, ενώ παράλληλα παίζουν κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της φυσιολογικής απόκρισης του ανοσοποιητικού συστήματος.
     
  • Σε ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών: ελλείψεις σε βιταμίνη D, βιταμίνη C, σελήνιο, ψευδάργυρο, αντιοξειδωτικά και ωμέγα-3.
     
  • Στην παραγωγή ενέργειας στα μιτοχόνδρια (οργανίδια όπου παράγεται ενέργεια στα κύτταρα)
     
  • Σε δυσχέρεια στο μεταβολισμό των απλών ζαχάρων: κατανάλωση απλών ζαχάρων μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να μεταβολίσει ο κάθε οργανισμός, πυροδοτεί φλεγμονές και είναι σημαντικός δείκτης για την πορεία των αυτοάνοσων και χρόνιων ασθενειών.
     
  • Στην αντίσταση στην ινσουλίνη: Αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης διαταράσσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, επιδεινώνουν τη φλεγμονή και επιταχύνουν την καταστροφή των οργάνων. 
     
  • Στην κατάσταση της μικροβιακής χλωρίδας του οργανισμού: αλλοίωση του μικροβιώματος συνδέεται με επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και της ικανότητας του να ξεχωρίζει μεταξύ των δικών του ιστών και εξωγενών στοιχείων, όπως παθογόνα μικρόβια και ιοί.
 
Το είδος των συγκεκριμένων αναλύσεων διαφέρει από τις κοινές εργαστηριακές εξετάσεις. Πρόκειται για υψηλά εξειδικευμένες εξετάσεις, που μετρούν πολύ μικρά μόρια στον οργανισμό και διενεργούνται σε λιγότερα από 10 εργαστήρια παγκοσμίως, με πολύ υψηλά στάνταρ.

Στην Ελλάδα διενεργούνται αποκλειστικά στην κλινική μας.
 
Με τη χρήση των μεταβολομικών αναλύσεων, ανιχνεύονται μικρά μόρια που συμμετέχουν στις χημικές αντιδράσεις του οργανισμού και καταγράφουν με ακρίβεια τις ελλείψεις και τις μεταβολικές διαταραχές που πυροδοτούν και επιβαρύνουν την πορεία των αυτοάνοσων και χρόνιων ασθενειών. Τέτοια νοσήματα είναι η νόσος του Χασιμότο, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σύνδρομο Sjogren, η ψωρίαση, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η παχυσαρκία, ο διαβήτης, ο καρκίνος, ο λύκος, η οστεοαρθρίτιδα και άλλα.
 
Σε περίπτωση που δεν εντοπιστούν οι ελλείψεις και οι μεταβολικές διαταραχές, η πορεία της υγείας των ασθενών με αυτοάνοσο νόσημα επιδεινώνεται σταθερά, ενώ μειώνεται σημαντικά η απόκριση σε φαρμακευτικές αγωγές που στοχεύουν στη διακοπή της φλεγμονής, όπως κορτιζόνη, αντιφλεγμονώδη και βιολογικοί παράγοντες. 

Σήμερα η ιατρική διαθέτει περισσότερα εργαλεία από αυτά που διέθετε δέκα ή πέντε μόλις χρόνια πριν.
 
Στοχευμένες ιατρικές παρεμβάσεις για τη διόρθωση των ελλείψεων του οργανισμού, σε συνδυασμό με τη χρήση νέων αποτελεσματικότερων και πιο φιλικών φαρμακευτικών αγωγών, αλλάζουν την πορεία της νόσου και την ποιότητα ζωής αυτών των ασθενών.




Βιβλιογραφικές Αναφορές:
 

[1] Ubiquitin signaling in immune responses Hongbo Hu, Shao-Cong Sun. Cell Research (2016)
[2] Modulating the Ubiquitin–Proteasome System: A Therapeutic Strategy for Autoimmune Diseases Dhananjay Yadav et al. Cells 2022
[3] Vitamin D Up-Regulates the Vitamin D Receptor by Protecting It from Proteasomal Degradation. Martin Kongsbak-Wismann et al. T. Fulop et al. (eds.), Handbook of Immunosenescence. Springer International Publishing AG 2018.
[4] Vitamin D Promotes Protein Homeostasis and Longevity via the Stress Response Pathway Genes skn-1, ire-1, and xbp-1. Karla A. Mark et al. Cell Reports OCTOBER 25, 2016
[5] The Role of Vitamin D in the Aging Adult Meghan Meehan and Sue Penckofe. J Aging Gerontol. 2014 Dec
[6] Vitamin D and Aging J. Christopher Gallagher. Endocrinol Metab Clin North Am. 2013
[7] Vitamin D Resistance as a Possible Cause of Autoimmune Diseases: A Hypothesis Confirmed by a Therapeutic High-Dose Vitamin D Protocol. Dirk Lemke et al. Front. Immunol. April 2021
[8] Hahn J, Cook N, VITAL randomized controlled trial. ACR Convergence 2021; November 3-10, 2021.
[9] Molecular mimicry and autoimmunity. ManuelRojas et al. Journal of Autoimmunity, December 2018.
[10] Longitudinal analysis reveals high prevalence of Epstein-Barr virus associated with multiple sclerosis KJETIL BJORNEVIK et al. Science 13 Jan 2022.
[11] Epstein-Barr virus may be leading cause of multiple sclerosis. Harvard Chan School of Public Health.
[12] Viral Proteins with PxxP and PY Motifs May Play a Role in Multiple Sclerosis. Keng-Shuo Pi et al. Viruses 2022.
[13] Metabolic pressure and the breach of immunological self-tolerance Veronica De Rosa, Antonio La Cava & Giuseppe Matarese.18 October 2017. Nature Immunology.
[14] Optimal Nutritional Status for a Well-Functioning Immune System Is an Important Factor to Protect against Viral Infections. Philip C. Calder et. al. Nutrients, Nutritional Immunology. April 23 2020. https://www.mdpi.com/2072-6643/12/4/1181/htm  
[15] Alexander, Jan; et al. Nutrients ; 12(8)2020 Aug 07.
[16] Tsoukalas D et al. Clinical Nutrition ESPEN. 2021
[17] Metabolic pressure and the breach of immunological self-tolerance. Veronica De Rosa et al. Nature Immunology 2017.
[18] The Western lifestyle has lasting effects on metaflammation Anette Christ & Eicke Latz. Nature Reviews Immunology, 25 March 2019.
 
Επιμέλεια Κειμένου: Επιστημονική Ομάδα Metabolomic Medicine

Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους
Ας κρατήσουμε επαφή.
Εγγραφείτε στο newsletter και κατεβάστε δωρεάν τον οδηγό για όσους έχουν διαγνωστεί με αυτοάνοσο νόσημα.