Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

  • book banner

Ο Ρόλος της Εντερικής Χλωρίδας στη Νόσο του Crohn (Κρον)


Η εκδήλωση και η πορεία της νόσου του Crohn συνδέονται με τη σύσταση της εντερικής χλωρίδας

Ο Ρόλος της Εντερικής Χλωρίδας στη Νόσο του Crohn (Κρον)
Η αλλοίωση της σύστασης της μικροβιακής χλωρίδας επηρεάζει αρνητικά την πορεία της νόσου 

 
Η σύσταση της εντερικής χλωρίδας επηρεάζεται από πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες στη νόσο του Crohn. Διαταραχές του μικροβιώματος του εντέρου επιδεινώνουν την πορεία της νόσου, αυξάνουν τις φλεγμονώδεις εξάρσεις και τη συμπτωματολογία. 
 
Η διενέργεια εξειδικευμένων εξετάσεων επιτρέπει τη διαχείριση των διαφορετικών παραγόντων που συνδέονται με την αλλοίωση της εντερικής χλωρίδας στους ασθενείς με νόσο του Κρον.
 
 
Η νόσος του Crohn (Κρον) είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα του εντέρου, που εκδηλώνεται με φλεγμονή του βλεννογόνου που καλύπτει το εσωτερικό του γαστρεντερικού συστήματος(1,2).
 
Προκαλεί κοιλιακό άλγος, σοβαρή διάρροια, πυρετό, έντονη κόπωση, αιμορραγικές κενώσεις, ακούσια απώλεια βάρους, υποσιτισμό και σοβαρές ελλείψεις στον οργανισμό.
 
Πρόκειται για μια νόσο που επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα των ασθενών, ιδιαίτερα κατά την περίοδο των εξάρσεων. Αυτό συμβαίνει λόγω της επηρεασμένης λειτουργίας του εντέρου, του πόνου και των παρενεργειών των φαρμακευτικών θεραπειών που πρέπει αυτοί οι ασθενείς να λαμβάνουν, συνήθως εφ' όρου ζωής(2).
 
Προσβάλει κυρίως το τελευταίο τμήμα του λεπτού εντέρου, μπορεί όμως να πλήξει οποιοδήποτε μέρος του πεπτικού σωλήνα. Παρά το γεγονός ότι η νόσος του Crohn συνήθως δεν είναι μια θανατηφόρα ασθένεια, μπορεί να προκαλέσει καχεξία και σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει σε επιπλοκές που μπορούν να είναι απειλητικές για τη ζωή.


Η νόσος του Crohn οφείλεται σε πολυάριθμούς παράγοντες και συχνά απαιτούνται αρκετά χρόνια έως και δεκαετίες για την εκδήλωση της.
 
Η εκδήλωση της προκύπτει από το συνδυασμό πολλών και διαφορετικών παραγόντων. Χαρακτηρίζεται από μια ομάδα κυρίαρχων συμπτωμάτων που συνδέονται με το όργανο που βάλλεται, το έντερο.

Η δυσκολία στην αντιμετώπιση της νόσου είναι ότι οφείλεται σε πολλαπλούς παράγοντες που δρουν ταυτόχρονα και οδηγούν στην εκδήλωση της. 

Για την αποτελεσματική διαχείριση της νόσου του Crohn δεν αρκεί η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων που συνδέονται με το νόσημα. Χρειάζεται να εντοπιστούν και να διαχειριστούν όλοι οι διαφορετικοί παράγοντες που οδηγούν στην εκδήλωσή της και επηρεάζουν την πορεία της. 

Σε διαφορετική περίπτωση, εάν δε διαχειριστούν οι παράγοντες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη της νόσου, η πορεία της προχωρά σε σταθερή και σταδιακή επιδείνωση μέσα από εξάρσεις και υφέσεις, επιβαρύνοντας την καθημερινότητα και την κατάσταση υγείας του ασθενή. 



 
Εικόνα 1Η νόσος του Crohn προκαλεί φλεγμονή που μπορεί να εμπλέκει ολόκληρο το εντερικό τοίχωμα.
  

Η φλεγμονή του εντέρου μπορεί κάποιες φορές να διαπεράσει το εντερικό τοίχωμα και να προκαλέσει συρίγγια (μια παθολογική ένωση μεταξύ οργάνων). Τα συρίγγια μπορούν να αναπτυχθούν μεταξύ του εντέρου και του δέρματος ή μεταξύ του εντέρου και ενός άλλου οργάνου στην κοιλιακή χώρα.
 

Τα τελευταία χρόνια εξειδικευμένες εξετάσεις εντοπίζουν τους παράγοντες που οδηγούν στην εκδήλωση της νόσου του Crohn και επιτρέπουν τη διόρθωση τους, βελτιώνοντας σημαντικά την πορεία της υγείας και την καθημερινότητα των ασθενών. 


Διαταραχές της Μικροβιακή Χλωρίδας του Εντέρου & Πορεία της Νόσου του Crohn
 
Διαταραχές στη μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου συνδέονται όχι μόνο με την εκδήλωση, αλλά και με την πορεία της νόσου(3-5).
 
Το ανθρώπινο έντερο φιλοξενεί μια πολυάριθμη και πολύπλοκη συνάθροιση τρισεκατομμύριων μικροβίων, που συλλογικά αναφέρονται ως μικροβίωμα του εντέρου.
 
Tο εντερικό μικροβίωμα συμμετέχει σε πολυάριθμες φυσιολογικές λειτουργίες που σχετίζονται με το γαστρεντερικό, το ανοσοποιητικό, το ορμονικό και το νευρικό σύστημα. 
 
Τα μικρόβια του εντέρου, παίζουν ενεργό ρόλο στην πέψη των τροφών, καθώς και στην παραγωγή ορισμένων βιταμινών και θρεπτικών στοιχείων. Παράγουν λιπαρά που ρυθμίζουν τη δράση των λευκών αιμοσφαιρίων και ουσίες απαραίτητες για τη λειτουργία του ορμονικού και του νευρικού συστήματος, όπως η σεροτονίνη(5-8).
 
«Καλά» μικρόβια που βρίσκονται στο έντερο, όπως οι γαλακτοβάκιλλοι, εμποδίζουν την ανάπτυξη άλλων μικροβίων, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εκδήλωση κάποιας ασθένειας.   
 
Παλαιότερα πιστεύαμε, ότι πολλές χρόνιες ασθένειες του εντέρου, οφείλονται σε συγκεκριμένα παθογόνα μικρόβια. 
 
Σήμερα γνωρίζουμε, ότι δεν οφείλονται σε κάποιο συγκεκριμένο μικρόβιο, αλλά στην απώλεια της ισορροπίας μεταξύ των διαφορετικών ομάδων μικροβίων που αποτελούν το εντερικό μικροβίωμα. 
 
Αυτή η αλλαγή στην ισορροπία του μικροβιώματος του εντέρου, περιγράφεται ως δυσβίωση.
 
Η σύσταση του μικροβιώματος των υγιών ατόμων, είναι σχετικά σταθερή στο χρόνο, ενώ στους ασθενείς με νόσο του Crohn είναι ασταθής. Η σύσταση του εντερικού μικροβιώματος, αλλάζει στις εξάρσεις και στις υφέσεις της νόσου.
 

 
Παλαιότερα, δεν ήταν ξεκάθαρο αν η αλλαγή του μικροβιώματος ήταν το αποτέλεσμα της φλεγμονής ή το αντίστροφο. 
 
Νεότερα στοιχεία δείχνουν, ότι η αλλαγή του μικροβιώματος προηγείται και ότι η φλεγμονή ακολουθεί(
3).
 
Οι παράγοντες που επηρεάζουν την αλλαγή της σύστασης του μικροβιώματος στη νόσο του Κρον είναι πολλοί και διαφορετικοί. Η διαχείριση ενός μεμονωμένου παράγοντα δεν επαρκεί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.

 

Παράγοντες που Επηρεάζουν τη Σύσταση της Χλωρίδας του Εντέρου  


1. Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D συμβάλει στον έλεγχο των παθογόνων μικροοργανισμών. Είναι απαραίτητη για την παραγωγή 200 ενδογενών αντιβιοτικών ουσιών και για την ομαλή λειτουργία και ενεργοποίηση των λευκών αιμοσφαιρίων(9,14).

Η βιταμίνη D έχει άμεση και ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση που εκφράζεται μέσα από ειδικούς υποδοχείς. Η άμεση αντιφλεγμονώδης δράση της έχει αποδειχθεί σε πολυάριθμες έρευνες(10-15).

Ο εντερικός βλεννογόνος είναι ένας από τους πιο ευαίσθητους στη βιταμίνη D ιστούς. Η επίτευξη ιδανικών επίπεδων βιταμίνης D πρέπει να είναι στόχος τόσο για την πρόληψη όσο και για την θεραπεία των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου. 

Στους ασθενείς που πάσχουν από αυτοανοσία, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι μπορεί να εμφανίζουν αντίσταση στη βιταμίνη D, να χρειάζονται δηλαδή μεγαλύτερες δόσεις και υψηλότερες τιμές για να μπορέσει το σώμα τους να εκφράσει πλήρως τη δράση της(15).
 
Η χορήγηση θεραπευτικών δόσεων βιταμίνης D, πρέπει να γίνεται υπό ιατρική παρακολούθηση και με την παράλληλη μέτρηση εργαστηριακών παραμέτρων, που επιτρέπουν την αξιολόγηση της ανταπόκρισης του οργανισμού.


2. Διατροφή

Η διατροφή είναι ένας παράγοντας που συχνά παραβλέπεται στη νόσο του Crohn. Η διατροφή επηρεάζει άμεσα τη μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου. Το τι τρώμε προκαλεί επίσης ορμονικές εκκρίσεις που διαμορφώνουν την ανταπόκριση του οργανισμού στη φλεγμονή και επηρεάζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
 
Η κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών, η αυξημένη κατανάλωση ζάχαρης και η υπερκατανάλωση αλκοόλ, προξενούν άμεση βλάβη στο εντερικό τοίχωμα, αυξάνουν τον πληθυσμό των παθογόνων μικροργανισμών και μειώνουν τον πληθυσμό ωφέλιμων μικροβίων, επιδεινώνοντας τα συμπτώματα και την πορεία της νόσου. 


3. Ελλείψεις Μικροθρεπτικών
 
Λόγω της διαταραχής στην απορρόφηση των θρεπτικών στοιχείων, οι ασθενείς με νόσο του Crohn έχουν συχνά σημαντικές ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία, αμινοξέα και ωμέγα λιπαρά οξέα. 
 
Οι ελλείψεις επηρεάζουν τη γενική κατάσταση της υγείας των ασθενών και παίζουν σημαντικό ρόλοστη σύσταση της εντερικής χλωρίδας και στην εξέλιξη της νόσου.

Οι πιο συχνές ελλείψεις είναι:

Γλουταμίνη: H γλουταμίνη είναι ένα αμινοξύ, απαραίτητο για την ομαλή λειτουργία του εντερικού βλεννογόνου. Η έλλειψη της εμποδίζει την επούλωση και την φυσιολογική λειτουργία του εντερικού βλεννογόνου(16)

Ψευδάργυρος: Ο ψευδάργυρος, είναι απαραίτητος στην ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στη διατήρηση της ακεραιότητας του εντερικού βλεννογόνου. Επιπρόσθετα, η έλλειψη ψευδαργύρου, προκαλεί διαταραχή στην κινητικότητα του εντέρου και επηρεάζει αρνητικά την εντερική χλωρίδα, την ικανότητα επούλωσης του βλεννογόνου και τη διαχείριση της φλεγμονής(17-19).

Επιπρόσθετα μικροθρεπτικά, που εμφανίζουν έλλειψη στη νόσο του Crohn είναι ο σίδηρος, οι βιταμίνες Β12, Β6, Β2, Β1, η βιταμίνη Κ, το φολικό οξύ, το σελήνιο. Η έλλειψη των συγκεκριμένων μικροθρεπτικών επιδεινώνει τα συμπτώματα και την πορεία αυτών των νοσημάτων(17-19).     

Υπάρχει μια κατηγορία ειδικών εξετάσεων που απευθύνεται σε ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα, όπως η νόσος του Crohn. 
 
Μέσω των εξετάσεων εντοπίζονται οι διαφορετικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη σύσταση του μικροβιώματος και οι ελλείψεις του οργανισμού που συνδέονται με την πορεία της νόσου. 


Πώς η Κλινική μας Βοηθά τους Ασθενείς με Νόσο του Crohn να Αλλάξουν την Πορεία τους με τη Νόσο
 
Η κλινική μας ειδικεύεται στην αντιμετώπιση αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως η νόσος του Crohn. Στα περιστατικά που αναλαμβάνουμε ο πρώτος στόχος είναι να σταματήσουμε την εξέλιξη της νόσου. 
 
Προτεραιότητα είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής και ο έλεγχος των συμπτωμάτων, ώστε ο ασθενής να πλησιάσει όσο πιο κοντά γίνεται στο πώς ήταν πριν την εμφάνιση της νόσου.  
 
Η διενέργεια ειδικών εξετάσεων επιτρέπει στους ασθενείς να αλλάξουν την πορεία τους με τη νόσο και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους. 
 
Οι εξετάσεις που διενεργούνται ονομάζονται μεταβολομικές αναλύσεις. Απευθύνονται σε ασθενείς με αυτοάνοσο, όπως η νόσος του Crohn και εντοπίζουν τις διαταραχές που επηρεάζουν την πορεία της νόσου(20-27)
 
Πρόκειται για μια κατηγορία εξειδικευμένων εξετάσεων που ανιχνεύουν περισσότερους από 80 δείκτες, που αφορούν:
 
  • Στην κατάσταση της μικροβιακής χλωρίδας του οργανισμού: αλλοίωση του μικροβιώματος συνδέεται με την εκδήλωση της νόσου και επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και της ικανότητας του να ξεχωρίζει μεταξύ των δικών του ιστών και εξωγενών στοιχείων, όπως παθογόνα μικρόβια και ιοί.
     
  • Σε ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών: ελλείψεις σε βιταμίνη D, βιταμίνη C, σελήνιο, ψευδάργυρο, αντιοξειδωτικά και ωμέγα-3 συνδέονται με επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος, της εμφάνισης φλεγμονής και της κατάστασης της υγείας ασθενών με νόσο του Crohn.
     
  • Στην παραγωγή ενέργειας στα μιτοχόνδρια (οργανίδια όπου παράγεται ενέργεια στα κύτταρα): η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία συνδέεται με κακή λειτουργία του ανοσοποιητικού και του ορμονικού συστήματος και ανάπτυξη αυτοανοσίας. Η μειωμένη απόδοση των μιτοχονδρίων, οδηγεί το ανοσοποιητικό σε υπερ-λειτουργία και σταδιακή έκπτωση της λειτουργίας του.
     
  • Σε δυσχέρεια στο μεταβολισμό των απλών ζαχάρων: κατανάλωση απλών ζαχάρων μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να μεταβολίσει ο κάθε οργανισμός, πυροδοτεί φλεγμονές και είναι σημαντικός δείκτης για την πορεία της νόσου.
     
  • Στην αντίσταση στην ινσουλίνη: η ινσουλίνη λειτουργεί ως κατασταλτικός παράγοντας στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης διαταράσσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, επιδεινώνουν την αυτοανοσία και επιταχύνουν την καταστροφή των οργάνων που πλήττονται από το νόσημα. 
     
  • Στο μεταβολισμό των νευροδιαβιβαστών: ουσίες όπως η ντοπαμίνη, η σεροτονίνη και η αδρεναλίνη μεταβιβάζουν μηνύματα μεταξύ των κυττάρων και ρυθμίζουν τη λειτουργία του νευρικού και ορμονικού συστήματος. Οι μεταβολομικές αναλύσεις παρέχουν ακριβή εικόνα για την έκκριση των συγκεκριμένων νευροδιαβιβαστών.
     
  • Στο μεταβολισμό των λιπαρών οξέων: η σχέση μεταξύ ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρών είναι σημαντικός δείκτης για την ικανότητα του οργανισμού να διαχειρίζεται τις φλεγμονές, ενώ παράλληλα παίζουν κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της φυσιολογικής απόκρισης του ανοσοποιητικού συστήματος. Επιπλέον διαταραχές στη σχέση των λιπαρών οξέων εμποδίζουν και καθυστερούν την επούλωση των ιστών που έχουν υποστεί βλάβη. 

Η διενέργεια των εξετάσεων είναι το πρώτο βήμα.

Στη συνέχεια, τα αποτελέσματα των εξετάσεων αξιολογούνται από την επιστημονική ομάδα της κλινικής μας, ώστε να διαμορφωθεί το θεραπευτικό πλάνο, που ταιριάζει στον κάθε ασθενή. 
 
Συνήθως απαιτούνται 6-8 μήνες για την επίτευξη μιας σημαντικής αλλαγής και ένα έτος για να σταθεροποιηθεί ο οργανισμός σε ένα καλύτερο επίπεδο λειτουργίας.

Είναι κάτι που χρειάζεται χρόνο και προσπάθεια, ωστόσο η επιστημονική μας ομάδα είναι δίπλα σε κάθε ασθενή που δεν είναι ικανοποιημένος με την κατάσταση της υγείας του και θέλει να πλησιάσει όσο πιο κοντά γίνεται στο πώς ήταν πριν την εκδήλωση της νόσου του. 


Στη νόσο του Crohn το όργανο που βάλλεται από το ανοσοποιητικό είναι πρωτίστως το έντερο, προσβάλλονται όμως και αλλά όργανα και συστήματα όπως το συκώτι, τα οστά, το δέρμα και τα μάτια.

Η άμεση διαχείριση των παραγόντων που ενισχύουν τη βλάβη είναι επιτακτική στη νόσο του Crohn, ώστε να μειωθεί έγκαιρα το μέγεθος της καταστροφής των οργάνων και των ιστών που πλήττονται.
 
Η επιστημονική μας ομάδα έχει διαχειριστεί περισσότερα από 25.000 περιστατικά με αυτοάνοσα και χρόνια νοσήματα. 
 
Στην πλειοψηφία των περιστατικών με νόσο του Crohn που αναλαμβάνουμε, μειώνονται οι φλεγμονές, ο κίνδυνος επιπλοκών της νόσου και βελτιώνεται η ανταπόκριση στη φαρμακευτική αγωγή. 
 
Επιπλέον, μειώνεται η συχνότητα των κενώσεων και επανέρχεται η φυσιολογική εντερική λειτουργία. Διορθώνονται οι ελλείψεις του οργανισμού που συνοδεύουν τη νόσο, λόγω της δυσαπορρόφησης μικροθρεπτικών συστατικών. Αυξάνονται τα επίπεδα ενέργειας, βελτιώνεται η καθημερινότητα και η ποιότητα ζωής των ασθενών. 
 
Μέσα από την κλινική μας εμπειρία έχουμε διαπιστώσει ότι η χρήση ειδικών εξετάσεων για τη διόρθωση των ελλείψεων και των μεταβολικών διαταραχών που συνδέονται με τη νόσο του 
Crohn, αλλάζουν ριζικά την πορεία των ασθενών προς το καλύτερο και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής τους, από μια εικόνα σταθερής επιδείνωσης, σε μια σταθερής βελτίωσης.
  





Για να ενημερωθείτε για τα νοσήματα που αναλαμβάνουμε και πώς μπορούμε να βοηθήσουμε στη δική σας περίπτωση, καλέστε στο 210 3611054 ή συμπληρώστε τη φόρμα που ακολουθεί, ώστε να επικοινωνήσουμε μαζί σας.
  
 
 
Βιβλιογραφικές αναφορές:
 
  1. Mayo Clinic Inflammatory bowel disease (IBD). Accessed Nov. 2020
  2. Inflammatory Bowel Disease.William A Rowe.  Emedicine Updated: Apr 10, 2020. 
  3. The gut microbiota and inflammatory bowel disease Katsuyoshi Matsuoka and Takanori Kanai. Semin Immunopathol. 2015; 37: 47–55.
  4. The microbiome and inflammatory bowel disease  Kerri L Glassner et al. llergy Clin Immunol . 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31910984/
  5. Mechanisms of inflammation-driven bacterial dysbiosis in the gut. M Y Zeng, N Inohara & G Nuñez. Nature, Mucosal Immunology. https://www.nature.com/articles/mi201675
  6. Think Twice: How the Gut's "Second Brain" Influences Mood and Well-Being. Adam Hadhazy. Scientific American
  7. A human gut microbial gene catalogue established by metagenomic sequencing Junjie Qin, Ruiqiang Li et al. Nature March 2010. 
  8. Enterotypes of the human gut microbiome. Nature, 2011 May.
  9. The Role of Vitamin D in Inflammatory Bowel Disease: Mechanism to Management Jane Fletcher, Sheldon C. Cooper, Subrata Ghosh, and Martin Hewison. Nutrients. 2019 May 
  10. Review Article: Vitamin D and Inflammatory Bowel Diseases V P Mouli, A N Ananthakrishnan. Aliment Pharmacol Ther . 2014 Jan 
  11. Vitamin D Therapy in Inflammatory Bowel Diseases: Who, in What Form, and How Much? Tibor Hlavaty, Anna Krajcovicova, Juraj Payer J Crohns Colitis. 2015 Feb 
  12. Influence of Vitamin D Deficiency on Inflammatory Markers and Clinical Disease Activity in IBD Patients Pedro López-Muñoz et. al. Nutrients . 2019 May 11
  13. Vitamin D Receptor Agonists' Anti-Inflammatory Properties Jelena Vojinovic. Ann N Y Acad Sci . 2014 May. 
  14. Antimicrobial and Immune-Modulatory Effects of Vitamin D Provide Promising Antibiotics-Independent Approaches to Tackle Bacterial Infections – Lessons Learnt from a Literature Survey Ainoosh Golpour, Stefan Bereswill, and Markus M. Heimesaat. Eur J Microbiol Immunol (Bp). 2019 Oct 
  15. Vitamin D Resistance as a Possible Cause of Autoimmune Diseases: A Hypothesis Confirmed by a Therapeutic High-Dose Vitamin D Protocol  Dirk Lemke et al. Front. Immunol., 07 April 2021.
  16. Intestinal Permeability, Inflammation and the Role of Nutrients Ricard Farré et. al. Nutrients. 2020 Apr.
  17. Micronutrient deficiencies in inflammatory bowel disease. Roni Weisshof, Irit Chermes. Curr Opin Clin Nutr Metab Care . 2015.
  18. Micronutrient deficiencies in inflammatory bowel disease: from A to zinc. Caroline Hwang, Viveca Ross, Uma Mahadevan. Inflamm Bowel Dis . 2012 Oct.
  19. Risk Factors for Vitamin D, Zinc, and Selenium Deficiencies in Korean Patients with Inflammatory Bowel Disease Yoo Min Han et al. Gut Liver . 2017 May 
  20. Targeted Metabolomic Analysis of Serum Fatty Acids for the Prediction of Autoimmune Diseases. Dimitris Tsoukalas, Vassileios Fragoulakis, Evangelia Sarandi et. al. Frontiers in Molecular Biosciences, Metabolomics (6), 2019, Published 1 November 2019
  21. Micronutrient deficiencies in patients with COVID-19: how metabolomics can contribute to their prevention and replenishment. Dimitris Tsoukalas and Evangelia Sarandi. BMJ Nutri Prev Heal. Nov. 2020; bmjnph-2020-000169
  22. Prediction of Autoimmune Diseases by Targeted Metabolomic Assay of Urinary Organic Acids. Dimitris Tsoukalas, Vasileios Fragoulakis, Evangelia Sarandi et. al. Metabolites. 2020 Dec 8.
  23. The Fingerprints of Diabetes…and Other Diseases. Harvard Magazine  
  24. Metabolic profiling of organic and fatty acids in chronic and autoimmune diseases. Evangelia Sarandi, Dimitris Tsoukalas et al. Advances in Clinical Chemistry. July 15, 2020. Elsevier Inc.
  25. Metabonomic fingerprints of fasting plasma and spot urine reveal human pre-diabetic metabolic traits Xinjie Zhao et al. Metabolomics. 2010. 
  26. Fathoming Metabolism. Harvard Magazine.
  27. Höller U, Bakker SJL, Düsterloh A, et al. Micronutrient status assessment in humans: current methods of analysis and future trends. TrAC Trends in Analytical Chemistry 2018 
 
 




Επιμέλεια Κειμένου: Επιστημονική Ομάδα Metabolomic Medicine

Εγγραφειτε στο Newsletter μας και αποκτηστε δωρεαν αποσπασμα του βιβλιου
Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους