Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

Νόσος του Crohn, Ελκώδης Κολίτιδα και Απώλεια της Ισορροπίας του Εντερικού Μικροβιώματος


Η κατάσταση του μικροβιώματος είναι κεντρικός παράγοντας στις Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου. 

Νόσος του Crohn, Ελκώδης Κολίτιδα και Απώλεια της Ισορροπίας του Εντερικού Μικροβιώματος


Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς, MD
 
Γνωρίζουμε ότι η αλλοίωση της φυσιολογικής σύστασης των μικροβίων του εντέρου, είναι βασικός παράγοντας στην ανάπτυξη της νόσου του Crohn και της ελκώδους κολίτιδας[1].
 
Οι δύο αυτές αυτοάνοσες ασθένειες του εντέρου, αναφέρονται μαζί ως φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου.
 
 
Αίτια
 
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη αύξηση της συχνότητας εμφάνισης των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου, η οποία δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από την κληρονομικότητα. Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες θεωρούνται πλέον κεντρικής σημασίας στην ανάπτυξή αυτών των νοσημάτων.
 
Η πιο αποδεκτή μέχρι σήμερα υπόθεση της παθογένειας των φλεγμονωδών ασθενειών του εντέρου είναι ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως:

  • Η διατροφή (υπερκατανάλωση ζάχαρης, αλκοόλ και υψηλά επεξεργασμένων τροφίμων)
     
  • Ο τρόπος ζωής (χαμηλή σωματική άσκηση, ψυχογενές στρες)
     
  • Ελλείψεις βιταμινών και άλλων θρεπτικών στοιχείων
     
  • Η έκθεση σε τοξικούς παράγοντες όπως βιομηχανικά χημικά, βαρέα μέταλλα και η κατάχρηση αντιβιοτικών

ενεργοποιούν μια παθολογική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος και προκαλούν χρόνια φλεγμονή στον εντερικό βλεννογόνο.[1] [2]
 
 
Εντερικό Μικροβίωμα – Τι Ακριβώς είναι η Δυσβίωση
 
Το ανθρώπινο έντερο φιλοξενεί μια πολυάριθμη και πολύπλοκη συνάθροιση τρισεκατομμύριων μικροβίων, που συλλογικά αναφέρονται ως μικροβίωμα του εντέρου.
 
Το 2007 ξεκίνησαν δύο μεγάλα ερευνητικά προγράμματα για την καταγραφή του ανθρώπινου μικροβιώματος. Το ένα στις ΗΠΑ - Ηuman Μicrobiome Project[3] - και το άλλο στην Ευρώπη - MetaHIT Consortium (Metagenomics of the Human Intestinal Tract)[4].
 
Σήμερα γνωρίζουμε ότι το εντερικό μικροβίωμα συμμετέχει σε φυσιολογικές λειτουργίες που σχετίζονται με τη διατροφή και το ανοσοποιητικό σύστημα.
 
Τα μικρόβια του εντέρου, παίζουν ενεργό ρόλο στην πέψη των τροφών, καθώς και στην παραγωγή ορισμένων βιταμινών και θρεπτικών στοιχείων. Παράγουν λιπαρά που ρυθμίζουν τη δράση των λευκών αιμοσφαιρίων[5] και ουσίες απαραίτητες για τη λειτουργία του ορμονικού και του νευρικού συστήματος, όπως η σεροτονίνη.
 
«Καλά» μικρόβια που βρίσκονται στο έντερο, όπως οι γαλακτοβάκιλλοι, εμποδίζουν την ανάπτυξη άλλων μικροβίων, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν κάποια ασθένεια.   
 
Παλαιότερα πιστεύαμε, ότι πολλές χρόνιες ασθένειες του εντέρου, οφείλονται σε συγκεκριμένα παθογόνα μικρόβια. Σήμερα γνωρίζουμε, ότι δεν οφείλονται σε κάποιο συγκεκριμένο μικρόβιο, αλλά στην απώλεια της ισορροπίας μεταξύ των διαφορετικών ομάδων μικροβίων που αποτελούν το εντερικό μικροβίωμα. Αυτή η αλλαγή στην ισορροπία του μικροβιώματος του εντέρου, περιγράφεται ως δυσβίωση.
[1]
 
 

Εικόνα 1. Α. φυσιολογική εντερική χλωρίδα. Β. Εντερική δυσβίωση.
 

Το μικροβίωμα αποτελείται από χιλιάδες διαφορετικά είδη μικροβίων που ανήκουν σε 50 μεγάλες ομάδες ή φύλα (Phyla). Το 90% όμως του μικροβιώματος ανήκει σε 4 μόνο φύλα: 
  • Firmicutes που αποτελούν το 50-75% του μικροβιώματος
     
  • Bacteroidetes που αποτελούν το 15-25%
     
  • Proteobacteria
     
  • Actinobacteria

Στο φύλο των Firmicutes ανήκουν για παράδειγμα οι γαλακτοβάκιλλοι, ο εντερόκοκκος, ο στρεπτόκοκκος και ο σταφυλόκοκκος.    

Ενώ στο φύλο των Bacterioidetes, ανήκουν τα bifidobacteria που συναντώνται στο γιαούρτι.
 
 

 Η αλλαγή στην ισορροπία του μικροβιώματος του εντέρου περιγράφεται ως δυσβίωση.


 

Η κύρια αλλοίωση που παρατηρείται στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, αφορά στη συρρίκνωση των Firmicutes και στην υπερ-ανάπτυξη των Proteobacteria.
 
Η σύσταση του μικροβιώματος των υγιών ατόμων, είναι σχετικά σταθερή στο χρόνο, ενώ στους ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου είναι ασταθής. Η σύσταση του εντερικού μικροβιώματος, αλλάζει στις εξάρσεις και στις υφέσεις της νόσου.
 
Παλαιότερα, δεν ήταν ξεκάθαρο αν η αλλαγή του μικροβιώματος ήταν το αποτέλεσμα της φλεγμονής ή το αντίστροφο. Νεότερα στοιχεία δείχνουν
ότι η αλλαγή του μικροβιώματος προηγείται και προκύπτει ως αποτέλεσμα περιβαλλοντικών παραγόντων, σε άτομα με γενετική προδιάθεση και ότι η φλεγμονή ακολουθεί[1].
 

Διαγνωστικές και Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στο Εντερικό Μικροβιώμα 


Η σχετικά πρόσφατη κατανόηση του ρόλου του μικροβιώματος, έχει βοηθήσει στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών θεραπειών για τα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου.  
 
Οι αντιφλεγμονώδεις, ανοσοτροποποιητικές και ανοσοκατασταλτικές φαρμακευτικές αγωγές, στοχεύουν πρωταρχικά στον έλεγχο της φλεγμονής στους ασθενείς με νόσο του Crohn και ελκώδη κολίτιδα.

Με τη νέα προσέγγιση, επιπρόσθετα της διαχείρισης των συμπτωμάτων της φλεγμονής, είναι δυνατή η παρέμβαση και στους αναστρέψιμους παράγοντες που προκαλούν τη νόσο. 

Η μέτρηση μικρών μορίων, που παράγονται από τα μικρόβια του εντέρου, χαρτογραφεί την ισορροπία του μικροβιώματος σε πραγματικό χρόνο[6],[7],[8].
 
Με βάση την κατάσταση του μικροβιώματος, διαμορφώνονται στη συνέχεια εξατομικευμένες θεραπείες που βασίζονται στη χρήση:
  • Αντιβιοτικής αγωγής για την καταστολή της υπερ-ανάπτυξης παθογόνων μικροβίων, όπου ενδείκνυται.
     
  • Προβιοτικών μικροβίων που προωθούν τη φυσιολογική ισορροπία του εντερικού μικροβιώματος.
     
  • Μικροθρεπτικών στοιχείων, όπως είναι η βιταμίνη D, η Β12, ο ψευδάργυρος, η βιταμίνη Κ, μεταλλικά στοιχεία και άλλα, για τη διόρθωση ελλείψεων του οργανισμού[9],[10],[11].
     
  • Ειδικής Διατροφής[12].
     
  • Συστάσεων που αφορούν στον τρόπο ζωής.

Η Ιατρική σήμερα, έχει στη διάθεση της πολύ περισσότερα εργαλεία, ώστε να βοηθήσει τους ασθενείς που πάσχουν από φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου. Η διόρθωση της δυσβίωσης, σε συνδυασμό με ενέργειες που ενισχύουν την αποκατάσταση της φυσιολογικής ισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος, είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της υγείας αυτών των ασθενών.






Διαβάστε περισσότερα για την προσέγγιση της κλινικής μας εδώ  


 

Βιβλιογραφικές αναφορές


[1]The gut microbiota and inflammatory bowel disease Katsuyoshi Matsuoka and Takanori Kanai. Semin Immunopathol. 2015; 37: 47–55.
[2] Gut Microbiota in the Pathogenesis of Inflammatory Bowel Disease Atsushi Nishida et. al. Clin J Gastroenterol . 2018 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29285689/
[3]Ηuman Μicrobiome Project: http://commonfund.nih.gov/hmp/
[5]Mechanisms of inflammation-driven bacterial dysbiosis in the gut. M Y Zeng, N Inohara & G Nuñez. Nature, Mucosal Immunology. https://www.nature.com/articles/mi201675
[6]Metagenomic and metabolomic analyses unveil dysbiosis of gut microbiota in chronic heart failure patients. Xiao Cui et. al. Scientific Reports. January 2018. volume https://www.nature.com/articles/s41598-017-18756-2
[7] Microbiome–metabolome reveals the contribution of gut–kidney axis on kidney disease Yuan-Yuan Chen, Dan-Qian Chen, Lin Chen, Jing-Ru Liu, Nosratola D. Vaziri, Yan Guo & Ying-Yong Zhao Journal of Translational Medicine volume 17, Article number: 5 (2019). https://translational-medicine.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12967-018-1756-4
[8] Metabolome of human gut microbiome is predictive of host dysbiosis Peter E. Larsen and Yang Dai. Gigascience, 2015 Sep. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26380076/
[9] The Role of Vitamin D in Inflammatory Bowel Disease: Mechanism to Management Jane Fletcher, Sheldon C. Cooper, Subrata Ghosh, and Martin Hewison.. Nutrients. 2019 May https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6566188/
[10]Micronutrient Deficiencies in Inflammatory Bowel Disease: From A to Zinc Caroline Hwang, Viveca Ross, Uma Mahadevan. Inflamm Bowel Dis . 2012 Oct.  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22488830/
[11] Micronutrient Deficiencies in Inflammatory Bowel Disease. Roni Weisshof, Irit Chermesh. Curr Opin Clin Nutr Metab Care . 2015 Nov.  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26418823/
[12]Diet in Treatment of Inflammatory Bowel Diseases. Alexa N.Sasson, Ashwin N.Ananthakrishnan, MaitreyiRaman. Clinical Gastroenterology and Hepatology. Dec 2019. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1542356519313941
Επιμέλεια Κειμένου: Επιστημονική Ομάδα Metabolomic Medicine

Εγγραφειτε στο Newsletter μας και αποκτηστε δωρεαν αποσπασμα του βιβλιου
Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.
Ειδικός Γενικός Οικογενειακός Ιατρός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου "Universita` degli Studi di Napoli, Federico II" Πρόεδρος του European Institute of Nutritional Medicine
Ειδικός Γενικός Οικογενειακός Ιατρός-Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Ρώμης "La Sapienza"
Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης
Ιατρός / Καθηγητής Μεταμοσχεύσεων Πανεπιστήμιο της Παβίας, Μιλάνο Ιταλίας. Ειδικός στην Αναισθησιολογία και Αναζωογόνηση, Ειδικός στην Επιστήμη της Διατροφής.
Ιατρός / Παθολόγος, με εξειδίκευση στην εσωτερική παθολογία στο πανεπιστήμιο της Παβίας, Μιλάνο Ιταλίας.
Παιδίατρος του Πανεπιστημίου της Βερόνα της Ιταλίας, με ειδίκευση στην παιδιατρική, στην αλλεργιολογία και παιδιατρική πνευμονολογία.
Κλινική Διατροφολόγος Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου "Universita` degli Studi di MIlano" Γεν. Γραμματέας του European Institute of Nutritional Medicine
Μοριακή Βιολόγος, Μεταπτυχιακή Ειδίκευση MSc by Research in Biomedical Sciences, University of Edinburgh. Κάτοχος πιστοποίησης Μεταβολομικής και Διατροφικής Ιατρικής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Διατροφικής Ιατρικής, EINuM.
BSc Βiomedical Sciences UCL PhD.c. Nutritional Therapist, Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine, Κάτοχος τίτλου του Institute of Functional Medicine
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας με μεταπτυχιακό στην εξελικτική βιολογία
Οικονομολόγος Υγείας-Στατιστικός ειδικευθείς στην εξατομικευμένη ιατρική, ερευνητικός συνεργάτης LabHEM (Πανεπιστήμιο Πειραιώς), επ. σύμβουλος Golden Helix Foundation, UK συνεργάτη του University of Oxford, UK
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας, με εξειδίκευσή στην Βιολογία της Υγείας (Health Biology)
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obesity. National Centre for Eating Disorders, London U.K.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος BSc Dietetics, Coventry University & MSc Human Nutrition with specialization in Clinical Nutrition, University of Glasgow
Δ/νση Προσωπικού και Διοίκησης
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obestity. National Centre for Eating Disorders, London U.K. Ειδικός Αθλητικής Διατροφής, International Society of Sports Nutrition
Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders and Obesity Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους