Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

Κοιλιοκάκη


Υπολογίζεται ότι 1 άτομο στα 100 έχει κοιλιοκάκη. Στα άτομα που έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με τη νόσο, η συχνότητα της είναι 1 στους 10.

Κοιλιοκάκη
 
Μια αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη, η διαχείριση των μεταβολικών διαταραχών που συνοδεύουν τη νόσο και η διόρθωση των ελλείψεων του οργανισμού, μπορούν στην πλειοψηφία των περιπτώσεων να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων, στην επούλωση του εντέρου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με κοιλιοκάκη[1].

Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς 
 
Η κοιλιοκάκη είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που οφείλεται σε πολλαπλούς παράγοντες. Όπως συμβαίνει σε όλα τα αυτοάνοσα, γενετικοί παράγοντες, αλληλοεπιδρούν με μη-κληρονομικούς παράγοντες κινδύνου, που συνδέονται με τον τρόπο ζωής, τη διατροφή και τις ελλείψεις του οργανισμού[2].
 
Η κοιλιοκάκη είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα του εντέρου. Σε ορισμένα άτομα, η λήψη γλουτένης (πρωτεΐνη που βρίσκεται σε δημητριακά, όπως το σιτάρι, η σίκαλη και το κριθάρι) ενεργοποιεί μια ανοσολογική αντίδραση ενάντια στο λεπτό έντερο[3][4].
 
Στα άτομα με κοιλιοκάκη, η γλουτένη, πυροδοτεί μια αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος έναντι του λεπτού εντέρου, η οποία καταστρέφει σταδιακά τον βλεννογόνο που καλύπτει το εσωτερικό του. Η βλάβη του βλεννογόνου, οδηγεί σε δυσχερή πέψη της τροφής και μειωμένη απορρόφηση των θρεπτικών στοιχείων.
 
Η εντερική βλάβη προκαλεί συχνά διάρροια, κόπωση, απώλεια βάρους, φούσκωμα και αναιμία. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές.
 
Στα παιδιά, επιπλέον από τα συμπτώματα που παρατηρούνται στους ενήλικες, η δυσαπορρόφηση μπορεί να επηρεάσει και την ανάπτυξη τους.
 
Μια αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη, η διαχείριση των μεταβολικών διαταραχών που συνοδεύουν τη νόσο και η διόρθωση των ελλείψεων του οργανισμού, μπορούν στην πλειοψηφία των περιπτώσεων να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στην επούλωση του εντέρου[5].   

 

Συμπτώματα
 
Τα συμπτώματα μπορούν να διαφέρουν από άτομο σε άτομο.
 
Τα συμπτώματα από το γαστρεντερικό μπορούν να είναι:

  • Διάρροια
  • Αέρια και φούσκωμα
  • Βορβορυγμοί
  • Απώλεια βάρους
  • Αδυναμία και κούραση που συνήθως οφείλεται στην κακή κατάσταση θρέψης
  • Έντονο κοιλιακό άλγος
  • Ναυτία και εμετοί
  • Δυσκοιλιότητα
     
Συμπτώματα που δεν συνδέονται με το γαστρεντερικό:
  • Αναιμία
  • Οστεοπενία ή οστεοπόρωση
  • Νευρολογικά συμπτώματα: απώλεια της αίσθησης της αφής, παραισθησίες (τσιμπήματα, μουδιάσματα, αίσθημα καψίματος), σπασμοί, απώλεια του ελέγχου των μυών και της ισορροπίας, μειωμένη συγκέντρωση και πνευματική διαύγεια
  • Δερματολογικές διαταραχές: έντονη φαγούρα,  εξάνθημα με φουσκάλες και φυσαλίδες (ερπητοειδής δερματοπάθεια), ακμή, εύθραυστα νύχια και μαλλιά
  • Ορμονικές διαταραχές: διακοπή της περιόδου (αμηνόρροια), καθυστέρηση της εμφάνισης της πρώτης περιόδους (εμμηναρχή) και υπογονιμότητα στις γυναίκες και στυτική δυσλειτουργία και υπογονιμότητα στους άντρες
  • Στοματικά έλκη
  • Πονοκεφάλους
  • Πόνοι στις αρθρώσεις
  • Υπολειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και ατροφία του σπλήνα[6]  
 
Τα παιδιά με κοιλιοκάκη, μπορεί να εμφανίσουν:

  • Πρησμένη κοιλιά
  • Δυσκοιλιότητα  
  • Απώλεια βάρους
  • Καθυστέρηση στην ανάπτυξη
  • Βλάβη στο σμάλτο των δοντιών
  • Νευρικότητα
  • Καθυστερημένη εφηβεία
  • Νευρολογικά συμπτώματα: διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητα (ADHD), μαθησιακές δυσκολίες, πονοκεφάλους, έλλειψη συγχρονισμού των μυών και σπασμούς.

Τα συμπτώματα εκδηλώνονται συνήθως κατά τη βρεφική ηλικία με την εισαγωγή τροφών που περιέχουν γλουτένη. Μπορούν να παραμείνουν κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, εφόσον δεν αντιμετωπιστούν και να υποχωρήσουν κατά την εφηβεία. Τα συμπτώματα συνήθως επανεμφανίζονται στις πρώτες δεκαετίες της ενήλικης ζωής, μεταξύ της ηλικίας των 20-40 ετών.
 
 
Παράγοντες Κινδύνου
 
Παράγοντες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης κοιλιοκάκης είναι:
  • Το γυναικείο φύλο: πλήττει ελαφρά περισσότερες γυναίκες από ότι άνδρες.
     
  • Η ηλικία: εκδηλώνεται κυρίως σε δύο ηλικιακές ομάδες. Η πρώτη αφορά τη βρεφική ηλικία (8-12 μήνες), όπου γίνεται η εισαγωγή τροφών που μπορεί να περιέχουν γλουτένη. Η δεύτερη ηλικιακή ομάδα είναι 20-40 ετών.
     
  • Η κληρονομικότητα: συγγενής πρώτου βαθμού με κοιλιοκάκη.
     
  • Αυτοάνοσα νοσήματα: η ύπαρξη αυτοάνοσων νοσημάτων όπως διαβήτης τύπου Ι, αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα και η νόσος του Addison.
 

Εικόνα 1: Το λεπτό έντερο καλύπτεται φυσιολογικά από λάχνες, που απορροφούν τα θρεπτικά συστατικά που προσλαμβάνονται από την τροφή. Στην κοιλιοκάκη οι λάχνες καταστρέφονται και προκύπτει δυσαπορρόφηση. 
 
 
Αίτια
 
Η κοιλιοκάκη είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που οφείλεται σε πολλαπλούς παράγοντες. Όπως συμβαίνει σε όλα τα αυτοάνοσα, γενετικοί παράγοντες, αλληλοεπιδρούν με μη-κληρονομικούς παράγοντες κινδύνου, που συνδέονται με τον τρόπο ζωής, τη διατροφή και τις ελλείψεις του οργανισμού[7].
 
Είναι ιδιαίτερα κοινή νόσος. Υπολογίζεται ότι 1 άτομο στα 100 έχει κοιλιοκάκη. Στα άτομα που έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με τη νόσο, η συχνότητα της είναι 1 στους 10.
 
Η κοιλιοκάκη είναι γνωστή και ως εντεροπάθεια από γλουτένη. Η γλουτένη στις τροφές, πυροδοτεί αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος και παραγωγή αντισωμάτων, έναντι των κυττάρων του εντερικού βλεννογόνου. Τα αντισώματα καταστρέφουν τις μικροσκοπικές τριχοειδείς προεξοχές (λάχνες), που καλύπτουν το λεπτό έντερο.
 
Οι λάχνες απορροφούν βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία και άλλα μικροθρεπτικά συστατικά από τις τροφές. Όταν καταστρέφονται οι λάχνες, δεν μπορεί να γίνει η απορρόφηση επαρκών θρεπτικών στοιχείων, ανεξάρτητα από την ποσότητα τροφής που προσλαμβάνεται.
 
Η κοιλιοκάκη είναι ένα από τα πιο μελετημένα αυτοάνοσα νοσήματα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι επιπρόσθετα της γενετικής προδιάθεσης και της παρουσίας της γλουτένης, είναι απαραίτητη και η συνύπαρξη επιπλέον εξωγενών παραγόντων για την πυροδότηση της νόσου5.
 
Παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη και την πορεία της νόσου είναι:

  • Αλλοίωση της μικροβιακής χλωρίδας του εντέρου.
     
  • Η ποσότητα και η ποιότητα της γλουτένης που προσλαμβάνεται. Πλήρεις μη-επεξεργασμένες τροφές περιέχουν λιγότερη γλουτένη, αναμεμιγμένη με φυτικές ίνες, που μειώνουν την άμεση επαφή της γλουτένης με τον εντερικό βλεννογόνο.
     
  • Εντερικές λοιμώξεις από ιούς, μπορούν να διαταράξουν την λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος στο έντερο.
     
  • Η βιταμίνη D: είναι πιθανόν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D στη μητέρα, κατά τη διάρκεια της κύησης, να αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης κοιλιοκάκης στο παιδί. Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D φαίνεται να παίζουν ρόλο και στην εμφάνιση της νόσου κατά τη διάρκεια της ζωής. Η συγκεκριμένη βιταμίνη έχει ανοσο-ρυθμιστική δράση και διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη αυτοανοσίας[8].     
     
  • Μεταβολικό σύνδρομο: οι ασθενείς με κοιλιοκάκη, έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης μεταβολικού συνδρόμου και λιπώδους διήθησης του ήπατος, με την έναρξη διατροφής χωρίς γλουτένη. Η κατανάλωση τροφών που δεν περιέχουν γλουτένη, που είναι ωστόσο πλούσιες σε απλά ζάχαρα, έχει αυξήσει την παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο σε αυτή την ομάδα ασθενών[9].
     
  • Ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά: είναι συχνές στα άτομα με κοιλιοκάκη. Τα τελευταία χρόνια η εκδήλωση της νόσου, γίνεται όλο και πιο συχνά με συμπτώματα που σχετίζονται κυρίως με την έλλειψη μικροθρεπτικών συστατικών. Οι πιο κοινές ελλείψεις αφορούν στην βιταμίνη Β12, στον ψευδάργυρο, στη βιταμίνη D, στο φολικό οξύ, στο σίδηρο και στο χαλκό[10].     
  
Διάγνωση
 
Η διάγνωση της κοιλιοκάκης γίνεται με:
  • Αιματολογική εξέταση για τον προσδιορισμό αυτο-αντισωμάτων. Ανιχνεύονται αυξημένα επίπεδα ορισμένων αντισωμάτων (αντισώματα έναντι της ιστικής τρανσγλουταμινάσης και του ενομυίου).
     
  • Γενετικές αναλύσεις:­ μπορούν να επιβεβαιώσουν τη διάγνωση.
     
  • Βιοψία του δωδεκαδακτύλου: γίνεται με γαστροσκόπηση και λήψη δείγματος του βλεννογόνου του δωδεκαδακτύλου, που είναι το πρώτο τμήμα του λεπτού εντέρου. Η βιοψία θέτει σαφή διάγνωση σε περίπτωση αβεβαιότητας από τα ευρήματα των αιματολογικών αναλύσεων.
 

Αντιμετώπιση
 
Απομάκρυνση γλουτένης
Μια αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη, μπορεί στην πλειοψηφία των περιπτώσεων να βοηθήσει στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στην επούλωση του εντέρου.
 
Θα πρέπει να αποφεύγονται πλήρως τα τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη, όπως τα παρακάτω δημητριακά και παράγωγα τους:

  • Σιτάρι
  • Κριθάρι
  • Πλιγούρι
  • Σκληρό σιτάρι (durum)
  • Φαρίνα 
  • Αλεύρι Γκράχαμ
  • Αλεύρι σίτου ολικής άλεσης
  • Βύνη
  • Σίκαλη
  • Σιμιγδάλι
  • Όλυρα (αγριοσίταρο ή σπέλτα, μια μορφή σιταριού)
  • Τριτικάλε (υβρίδια διασταύρωσης μεταξύ σταριού και σίκαλης)
Ακόμη και ίχνη γλουτένης μπορούν να είναι βλαβερά, ακόμη και αν δεν προκαλούν συμπτώματα. Η γλουτένη μπορεί να βρίσκεται σε τροφές, φάρμακα και προϊόντα κοινής χρήσης που δεν είναι τροφές:
  • Τροποποιημένο άμυλο τροφίμων, συντηρητικά και σταθεροποιητές τροφίμων
  • Συνταγογραφούμενα και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα
  • Συμπληρώματα διατροφής
  • Προϊόντα κραγιόν
  • Οδοντόκρεμα και στοματικό διάλυμα
  • Κόλλα φακέλων και γραμματοσήμων
  • Πλαστελίνη
Η απομάκρυνση της γλουτένης από τη διατροφή, μειώνει σταδιακά τη φλεγμονή στο λεπτό έντερο, βελτιώνει την κλινική εικόνα και επιτρέπει την επούλωση. Τα παιδιά τείνουν να επουλώσουν πιο γρήγορα από τους ενήλικες.  
 
Φαρμακευτική αγωγή
Κορτικοστεροειδή: επί έντονης φλεγμονής και σοβαρών συμπτωμάτων, μπορεί να απαιτηθεί η χορήγηση κορτικοστεροειδών (Prezolon, Budecol) για τον έλεγχο της φλεγμονής. Τα κορτικοστεροειδή μπορούν να μειώσουν την ένταση των συμπτωμάτων, καθώς το έντερο επουλώνει.
 
Ανοσοκατασταλτικά: Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν ανοσοκατασταλτικά (Azathioprine, Imuran) για τον έλεγχο της φλεγμονής.

 
 
Αποκατάσταση των Μεταβολικών Διαταραχών που Συνδέονται με την Εμφάνιση & την Πορεία της Κοιλιοκάκης
 
Η αντιμετώπιση των μεταβολικών διαταραχών που συμμετέχουν στην ανάπτυξη της κοιλιοκάκης, είναι σημαντικό κομμάτι για την βελτίωση της πορείας και της ποιότητας ζωής των ασθενών με κοιλιοκάκη.
  • Ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά: οι ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά λόγω της δυσαπορρόφησης επιδεινώνει την κατάσταση υγείας των ατόμων με κοιλιοκάκη. Κατά τα τελευταία χρόνια τα συμπτώματα που συνδέονται με τις ελλείψεις σε βιταμίνη Β12, ψευδάργυρο, βιταμίνη D, φολικό οξύ, σίδηρο και χαλκό, είναι και τα πρώτα που εκδηλώνονται και οδηγούν στη διάγνωση της νόσου, πριν την εκδήλωση διάρροιας και έντονων συμπτωμάτων από το γαστρεντερικό.

    Ο προσδιορισμός και η διόρθωση τους, είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της γενικής κατάστασης της υγείας των ασθενών με κοιλιοκάκη και για τη βελτίωση των συμπτωμάτων της ίδιας της νόσου8.

     
  • Αλλοίωση της μικροβιακής χλωρίδας του εντέρου. Η ενίσχυση της φυσιολογικής μικροβιακής χλωρίδας συνδέεται με βελτίωση των συμπτωμάτων της κοιλιοκάκης[11].

Σε κάποιες περιπτώσεις τα συμπτώματα παραμένουν και μετά την απομάκρυνση της γλουτένης από τη διατροφή. Αυτό συνδέεται με διαταραχή της χλωρίδας του εντέρου, που δεν αποκαθίσταται με την διακοπή πρόσληψης γλουτένης. Η χορήγηση προβιοτικών φαίνεται να βοηθάει στην αποκατάσταση της χλωρίδας και της κλινικής εικόνας σε αυτές τις περιπτώσεις[12]
  • Η διόρθωση έλλειψης βιταμίνης D: η βιταμίνη D είναι σημαντικός παράγοντας για την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος[13].

    Η έλλειψη βιταμίνης D συνδέεται με υπερ-αντίδραση του ανοσοποιητικού και θεωρείται συνεργικός παράγοντας στην εκδήλωση της κοιλικοκάκης6.

    Η έλλειψη της συγκεκριμένης βιταμίνης αυξάνει επίσης την ευπάθεια του οργανισμού σε ιογενείς λοιμώξεις του γαστρεντερικού, που μπορούν να πυροδοτήσουν την εκδήλωση της κοιλιοκάκης σε άτομα με γενετική προδιάθεση[14]

     
  • Μεταβολικό σύνδρομο: τα άτομα που ξεκινούν διατροφή χωρίς γλουτένη, στην προσπάθεια τους να την αποφύγουν, καταναλώνουν προϊόντα χωρίς γλουτένη τα οποία παρασκευάζονται συνήθως με βάση το ρύζι, την πατάτα, τη ζάχαρη, το μέλι, τη ζάχαρη και το καλαμπόκι.

Οι συγκεκριμένες τροφές, έχουν υψηλό γλυκαιμικό φορτίο, μετατρέπονται δηλαδή εύκολα σε ζάχαρα στο σώμα και αυξάνουν τον κίνδυνο για την εμφάνιση μεταβολικού συνδρόμου, διαβήτη, λιπώδους διήθησης στο συκώτι, παχυσαρκίας και δημιουργούν μια προ-φλεγμονώδη κατάσταση στον οργανισμό7. Η επίλυση του μεταβολικού συνδρόμου σε αυτούς τους ασθενείς κεντρικός παράγοντας στην αντιμετώπιση της κοιλιοκάκης.
 
 
Tο Επόμενο Βήμα μετά από τη Διάγνωση Κοιλιοκάκης

Η διάγνωση είναι το πρώτο και όχι το τελευταίο βήμα στην αντιμετώπιση της κοιλιοκάκης. Είναι ζωτικής σημασίας, παράλληλα ή σε συνέχεια της διάγνωσης, να εντοπιστούν και να διαχειριστούν οι υποκείμενες μεταβολικές διαταραχές και παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με τη νόσο.
 
Η διενέργεια ειδικών εξετάσεων που εντοπίζουν με ακρίβεια τις μεταβολικές διαταραχές και τις ελλείψεις του οργανισμού, καθοδηγούν τις ιατρικές παρεμβάσεις στη διόρθωση των ελλείψεων, στον τρόπο ζωής και στη διατροφή, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της πορείας των ασθενών με κοιλιοκάκη.
 
Οι συγκεκριμένες εξετάσεις ονομάζονται μεταβολομικές αναλύσεις. Μετρούν πολύ μικρά μόρια, τα οποία συμμετέχουν στις χημικές αντιδράσεις του οργανισμού και καταγράφουν τις ακριβείς ελλείψεις και μεταβολικές διαταραχές.

  

Δείκτες που Ανιχνεύονται μέσω των Μεταβολομικών Αναλύσεων

Οι Μεταβολομικές Αναλύσεις ανιχνεύουν δείκτες που εντοπίζουν:
  • τις ελλείψεις σε βιταμίνες, ένζυμα, μεταλλικά στοιχεία, αμινοξέα
     
  • την κατάσταση της εντερικής χλωρίδας (μικροβίωμα)
     
  • την έλλειψη βιταμίνης D και μικροθρεπτικών συστατικών που λειτουργούν συνδυαστικά με την D (Κ2, ψευδάργυρος, μαγνήσιο, βιταμίνες του συμπλέγματος Β)
     
  • μεταβολικές διαταραχές, όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη
     
  • την ικανότητα του οργανισμού να διαχειριστεί τη φλεγμονή
     
  • την ικανότητα παραγωγής ενέργειας του ανθρώπινου οργανισμού (μιτοχονδριακή λειτουργία)
     
  • τις ελλείψεις σε ωμέγα 3 λιπαρά οξέα
     
  • την αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού
     
  • την παρουσία διαταραχών στο μεταβολισμό των πρωτεϊνών, των υδατανθράκων και των λιπιδίων
     
Πρόκειται για επιπρόσθετα εργαλεία στις τρέχουσες επιλογές διάγνωσης και αντιμετώπισης, που βοηθούν το γιατρό να παραδώσει πιο αποτελεσματικές θεραπείες[15][16][17][18][19]

Όσο νωρίτερα διαχειριστούν οι μεταβολικοί παράγοντες και οι ελλείψεις που συνδέονται με τη νόσο, τόσο πιο αποτελεσματικές είναι οι παρεμβάσεις πρόληψης και θεραπείας. Πρώιμες παρεμβάσεις επιφέρουν καλύτερα αποτελέσματα. 



 
Η αποκατάσταση της μεταβολικής κατάστασης του οργανισμού βελτιώνει την κλινική εικόνα και την πορεία της υγείας ασθενών με κοιλιοκάκη.
 


Η αποκατάσταση της μεταβολικής κατάστασης του οργανισμού, σε συνδυασμό με την εφαρμογή εντατικής ιατρικής παρέμβασης στον τρόπο ζωής και διατροφής, βελτιώνει την κλινική εικόνα και την πορεία της υγείας ασθενών με κοιλιοκάκη6-12
 
Με βάση την κλινική μας εμπειρία στους ασθενείς με κοιλιοκάκη, ιατρικές παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής και διατροφής επιφέρουν:

  • Βελτίωση των συμπτωμάτων του γαστρεντερικού.
     
  • Διόρθωση των ελλείψεων του οργανισμού σε μικροθρεπτικά συστατικά, που οφείλονται στη δυσαπορρόφηση.
     
  • Επούλωση του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου.
     
  • Αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου και επαναφορά του σωματικού βάρους σε φυσιολογικά επίπεδα.
     
  • Ενίσχυση του ρυθμού ανάπτυξης στα παιδιά.
     
  • Αύξηση των επιπέδων ενέργειας και βελτίωση της ποιότητας ζωής.
     
  • Βελτίωση της γενικής κατάστασης της υγείας.

Ακριβείς ιατρικές παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, στη διατροφή, στη διόρθωση των ελλείψεων και η χρήση φαρμακευτικών αγωγών με θετικά μεταβολικά αποτελέσματα, έχουν αλλάξει ριζικά την πορεία της νόσου σε ασθενείς με κοιλιοκάκη.
 
Μέσα από την κλινική μας εμπειρία διαπιστώνουμε ότι η ποιότητα ζωής και η γενική κατάσταση της υγείας ασθενών με κοιλιοκάκη βελτιώνεται σημαντικά.

Σήμερα η ιατρική διαθέτει περισσότερα εργαλεία από αυτά που διέθετε δέκα ή πέντε μόλις χρόνια πριν. Όταν η φαρμακευτική αγωγή, η διόρθωση των ελλείψεων και η διατροφή του κάθε ασθενούς προσαρμόζονται στο μεταβολικό του προφίλ, αλλάζουν ριζικά την ποιότητα ζωής και την πορεία της νόσου των ατόμων που πάσχουν από κοιλιοκάκη.

 

 
Διαβάστε περισσότερα για την προσέγγιση της κλινικής μας εδώ  
 


Βιβλιογραφικές Αναφορές: 
 
[2] Celiac Disease Autoimmunity. Miguel Ángel López Casado et al. Arch Immunol Ther Exp. Springer Link, 2018.  
[3] Celiac Disease (Sprue). Stephan U Goebel. Medscape, Updated: Nov 29, 2019 
[4] What is Celiac Disease? Celiac Disease Foundation.
[6] Is it worth investigating splenic function in patients with celiac disease? Antonio Di Sabatino et al. World J Gastroenterol. 2013 Apr 21.
[7] Celiac Disease Autoimmunity. Miguel Ángel López Casado et al. Arch Immunol Ther Exp. Springer Link, 2018.  
[8] Possible Role of Vitamin D in Celiac Disease Onset. Giorgia Vici, Dalia Camilletti, and Valeria Polzonetti. Nutrients. 2020 Apr
[9] Metabolic syndrome in patients with coeliac disease on a gluten‐free diet. R. Tortora et al. Aliment Pharmacol Ther. 2015  
[10] Micronutrient Deficiencies Are Common in Contemporary Celiac Disease Despite Lack of Overt Malabsorption Symptoms. Adam C. Bledsoe et al. Mayo Clinic Proceedings, 2019.
[11] Probiotics for Celiac Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Seiler, Caroline L et al. The American Journal of Gastroenterology: October 2020.
[12] Probiotics in Celiac Disease.  Fernanda Cristofori  et al. Nutrients, 2018 Nov.
[13] Immunologic Effects of Vitamin D on Human Health and Disease. Nipith Charoenngam and Michael F. Holick. Nutrients. 2020 Jul.
[14] Vitamin D deficiency associated with increased incidence of gastrointestinal and ear infections in school-age children. Kathryn A Thornton et al. Pediatr Infect Dis J . 2013 Jun.
[16] Metabolic profiling of organic and fatty acids in chronic and autoimmune diseases. Evangelia Sarandi, Dimitris Tsoukalas et al. Advances in Clinical Chemistry. July 15, 2020. Elsevier Inc.
[17] Targeted Metabolomic Analysis of Serum Fatty Acids for the Prediction of Autoimmune Diseases. Tsoukalas, D, Saranti E, Fraggkoulakis V, et al. Front. Mol. Biosci. 6, 1–14 (2019).
[18] Höller U, Bakker SJL, Düsterloh A, et al. Micronutrient status assessment in humans: current methods of analysis and future trends. TrAC Trends in Analytical Chemistry 2018.
[19] Micronutrient deficiencies in patients with COVID-19: how metabolomics can contribute to their prevention and replenishment. Dimitris Tsoukalas and Evangelia Sarandi. BMJ Nutri Prev Heal. Nov. 2020;
Επιμέλεια Κειμένου: Επιστημονική Ομάδα Metabolomic Medicine

Εγγραφειτε στο Newsletter μας και αποκτηστε δωρεαν αποσπασμα του βιβλιου
Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους