Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

Ελλείψεις Μικροθρεπτικών Συστατικών - Ανοσοποιητικό Σύστημα - Μεταβολομικές Αναλύσεις



Εικόνα: Οι ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά είναι κεντρικός παράγοντας τόσο στην ανάπτυξη λοιμώξεων, όσο και χρόνιων ασθενειών. 

Ελλείψεις Μικροθρεπτικών Συστατικών σε Ασθενείς με COVID-19: Πώς μπορούν οι Μεταβολομικές Αναλύσεις να Συμβάλλουν στην Πρόληψη και στην Αναπλήρωσή τους

Δημοσίευση από την ομάδα της Metabolomic Medicine®, στο βρετανικό ιατρικό περιοδικό BMJ, επισημαίνει ότι ο εντοπισμός και η διόρθωση ζωτικών ελλείψεων του οργανισμού, συμβάλλουν στην πρόληψη και στη θεραπεία, τόσο λοιμώξεων όπως η COVID-19, όσο και χρόνιων νοσημάτων όπως τα αυτοάνοσα, ο διαβήτης και το άσθμα

Ελλείψεις σε μικροθρεπτικά στοιχεία όπως βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία, αντιοξειδωτικά, ω-3 λιπαρά και προβιοτικά είναι καθοριστικοί παράγοντες στην πορεία τόσο λοιμώξεων όπως η εποχική γρίπη, όσο και χρόνιων νοσημάτων, όπως τα αυτοάνοσα, ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά, ο διαβήτης και τα νοσήματα του αναπνευστικού.

Η ακριβής ανίχνευση των ελλείψεων μέσω μεταβολομικών αναλύσεων, η διόρθωση τους και η βελτίωση της μεταβολικής κατάστασης του οργανισμού, βελτιώνουν σημαντικά την πορεία αυτών των ασθενειών.

Η σοβαρότητα μιας ιογενούς λοίμωξης του αναπνευστικού και η αντιμετώπισή της από το ανοσοποιητικό σύστημα εξαρτάται πρωτίστως από την κατάσταση του ασθενή. Προϋπάρχοντα νοσήματα και μεταβολικές διαταραχές όπως ο διαβήτης, το μεταβολικό σύνδρομο και η παχυσαρκία είναι παράγοντες που αυξάνουν την ευπάθεια σε ιογενείς λοιμώξεις. 
 
Η ανεπάρκεια σε μικροθρεπτικά (βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία, αντιοξειδωτικά), αναγνωρίζεται ως παράγοντας κινδύνου για την λοίμωξη από κορωνοϊό SARS-CoV2. Ελλείψεις σε ζωτικά θρεπτικά στοιχεία έχουν άμεση αρνητική επίδρασης στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και επιδεινώνουν τις μεταβολικές διαταραχές που δυσχεραίνουν επιπλέον την ανοσολογική αντίδραση και την ανάρρωση.
 
Σε άρθρο μας που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο βρετανικό ιατρικό περιοδικό BMJ Nutrition, Prevention & Health, προτείνουμε τη χρήση της μεταβολομικής στην κατηγοριοποίηση των ατόμων ως προς τις μεταβολικές διαταραχές και τις ελλείψεις σε μικροθρεπτικά για την βέλτιστη πρόληψη και αντιμετώπιση των τόσο ασθενών με COVID-19, όσο και ασθενών με αυτοάνοσα και χρόνια νοσήματα.
 
Μικροθρεπτικά συστατικά όπως κάποιες βιταμίνες, είναι ρυθμιστές της ανοσολογικής απόκρισης έναντι ενός παθογόνου μικροοργανισμού. Όταν εκλείπουν το ανοσοποιητικό σύστημα υπο-λειτουργεί.
 
Συγκεκριμένα συνεισφέρουν στην:
  • Ανάπτυξη και συντήρηση φυσικών φραγμών, όπως είναι το δέρμα και οι βλεννογόνοι του αναπνευστικού και του γαστρεντερικού συστήματος.  
     
  • Παραγωγή αντιμικροβιακών πρωτεϊνών από τα ουδετερόφιλα και τα μακροφάγα.
     
  • Ενεργοποίηση και πολλαπλασιασμός των λεμφοκυττάρων Τ και Β.
     
  • Φυσιολογική παραγωγή και έκκριση σημάτων φλεγμονής (κυτοκίνες), εμποδίζοντας την υπερ-έκκριση τους. Ο COVID-19, όπως και άλλες ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού, οδηγεί σε πνευμονικές επιπλοκές και σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας που προκαλείται από την υπερ-έκκριση προφλεγμονωδών κυτοκινών και μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο.

Ήδη η βιταμίνη D έχει βρεθεί να είναι αρνητικά σχετιζόμενη με τα επίπεδα θνητότητας από COVID-19, και επιμέρους μελέτες έχουν δείξει συσχέτιση και άλλων βιταμινών με τη σοβαρότητα λοιμώξεων του αναπνευστικού.




Οι μεταβολομικές αναλύσεις μπορούν να υπερκεράσουν τις δυσκολίες ανίχνευσης ελλείψεων του οργανισμού και να καθοδηγήσουν με ακρίβεια τη διόρθωση ανεπαρκειών σε βιταμίνες και μικροθρεπτικά συστατικά. 
 
Τσουκαλάς Δ. -  Σαράντη Ε. 

 
 
Σε προηγούμενη συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο ίδιο περιοδικό, ερευνητές από το Παγκόσμιο Κέντρο Διατροφής και Υγείας του Κέιμπριτζ, παρουσιάζουν τα ευρήματα κλινικών μελετών που αναδεικνύουν το θεραπευτικό ρόλο χορήγησης μικροθρεπτικών στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος στην καταπολέμηση λοιμώξεων του αναπνευστικού.
 
Συγκεκριμένα παρουσιάζονται τα ευρήματα για τη βιταμίνη D, C, E, A το ψευδάργυρο και το σελήνιο, για τα οποία έχουν πραγματοποιηθεί κλινικές μελέτες συσχέτισης των επιπέδων των μικροθρεπτικών με αναπνευστικά λοιμώδη νοσήματα ή μελέτες παρέμβασης και ανάλυσης της επίδρασης στη λειτουργία του ΑΣ και την κλινική εικόνα.


Γιατί ήταν Δύσκολη μέχρι Πρόσφατα η Ανίχνευση και η Αποτελεσματική  Διόρθωση των Ελλείψεων σε Μικροθρεπτικά Συστατικά
 

Ένα από τα βασικότερα εμπόδια στην ανίχνευση και διαχείριση ανεπαρκειών σε βιταμίνες και ζωτικά μικροθρεπτικά συστατικά είναι η έλλειψη καλά σχεδιασμένων μελετών, που λαμβάνουν υπόψη την πολυπλοκότητα των βιολογικών συστημάτων.
 
Πολύπλοκα βιολογικά συστήματα όπως ο ανθρώπινος οργανισμός, αποτελούνται από εκατοντάδες στοιχεία, που λειτουργούν συνδυαστικά μεταξύ τους και συμμετέχουν σε χιλιάδες χημικές αντιδράσεις.
 
Για την υγιή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού απαιτούνται, σε πολύ συγκεκριμένες αναλογίες μεταξύ τους:


  • Οξυγόνο
     
  • Νερό
     
  • Τρεις ομάδες μακροθρεπτικών συστατικών
    1. Λίπη (λάδι, βούτυρο, κ.ά.)
    2. Υδατάνθρακες (φρούτα, λαχανικά, μέλι, κ.ά.)
    3. Πρωτεΐνες (κρέας, ψάρι, αυγό, κ.ά.)

     
  • Πάνω από 160 μικροθρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία, αντιοξειδωτικά, προβιοτικά, ω-3 λιπαρά, αμινοξέα, πεπτικά ένζυμα κ.ά.

Για τη μελέτη μιας φαρμακευτικής ουσίας αρκεί η καταγραφή της επίδρασης της πριν και μετά τη χορήγηση της, σε μια ομάδα που έλαβε το φάρμακο, σε σύγκριση με μια άλλη ομάδα ατόμων με κοινά χαρακτηριστικά, που δεν το έλαβε.
 
Η μελέτη όμως της δράσης μιας βιταμίνης, είναι πολύ πιο πολύπλοκη. Βιταμίνες και μικροθρεπτικά συστατικά δρουν συνδυαστικά, έτσι η έλλειψη ενός στοιχείου εμποδίζει τη φυσιολογική δράση ενός άλλου.
 
 

Εικόνα 2. Μικρά μόρια – μεταβολίτες – αντιδρούν παρουσία βιταμινών και μικροθρεπτικών συστατικών.
 
 
Το μαγνήσιο για παράδειγμα, συμμετέχει σε πάνω από 300 διαφορετικές χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν μέσα στα κύτταρα, πολλές από τις οποίες ενεργοποιούνται από την βιταμίνη D. Η χορήγηση βιταμίνης D χωρίς την ταυτόχρονη χορήγηση μαγνησίου, δεν θα προκαλέσει σημαντική βελτίωση στην υγεία ενός ατόμου, που εμφανίζει  έλλειψη και των δύο συστατικών.
 
Εάν στην παραπάνω εικόνα ληφθούν υπόψη οι αλληλεπιδράσεις των 160 και άνω μικροθρεπτικών συστατικών τα οποία συμμετέχουν στις χιλιάδες αντιδράσεις που διαμορφώνουν τον ανθρώπινο μεταβολισμό, είναι εύκολα να κατανοήσει κανείς ότι η μεμονωμένη χορήγηση και μελέτη μιας βιταμίνης ή άλλου μικροθρεπτικού δεν μπορεί να αναδείξει τη θεραπευτική ή μη δράση του σε μια ασθένεια.
 
Το πρόβλημα μπορεί να παρακαμφθεί με το σχεδιασμό μελετών όπου θα χορηγείται κοκτέιλ μικροθρεπτικών συστατικών, ώστε να καλύπτονται οι βασικές ανάγκες του οργανισμού και να αναδεικνύεται η θεραπευτική ή μη δράση ενός στοιχείου.  
 
 

Εικόνα 3. Χάρτης του ανθρώπινου μεταβολισμού. Μικρά μόρια –μεταβολίτες – συμμετέχουν σε 5000 περίπου χημικές αντιδράσεις, που συντηρούν τη ζωή.  
 
 
Στην κλινική πράξη, σε περιπτώσεις που δεν είναι εφικτή η ακριβής ανίχνευση των ελλείψεων ενός ατόμου, συστήνεται η χορήγηση συνδυασμού των βασικών βιταμινών, μεταλλικών στοιχείων και θρεπτικών συστατικών, ώστε να ενισχυθούν οι βασικές λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενούς.
 
Η ανίχνευση και η διόρθωση των ελλείψεων μετά από τη διενέργεια ειδικών εξετάσεων, βελτιώνει σημαντικά την αποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης.
 
 
Γιατί είναι Απαραίτητη η Διενέργεια Ειδικών Εξετάσεων
 
Ο κάθε ασθενής παρουσιάζει διαφορετικές ελλείψεις, που διαμορφώνονται με βάση τον τρόπο ζωής του, τη διατροφή του και κληρονομικούς παράγοντες.
 
Παρότι η κάλυψη των βασικών αναγκών σε μικροθρεπτικά, μπορεί να ωφελήσει και προτείνεται, σε περιπτώσεις που δεν είναι εφικτός ο ακριβής προσδιορισμός των ελλείψεων κάθε ατόμου, οι ανεπάρκειες διαφοροποιούνται σημαντικά ανά περίπτωση.  
 
Τα τελευταία χρόνια η ανίχνευση των ανεπαρκειών με τη διενέργεια μεταβολομικών αναλύσεων, παρέχει ακριβή εικόνα των ελλείψεων κάθε ασθενή. Οι μεταβολομικές αναλύσεις μετράνε τα πολύ μικρά μόρια που συμμετέχουν στις χημικές αντιδράσεις του ανθρώπινου οργανισμού και καθοδηγούν το γιατρό σε αποτελεσματικότερη κάλυψη των ελλείψεων, εξατομικευμένα σε κάθε ασθενή. 
 
Η διενέργεια και εφαρμογή μεταβολομικών αναλύσεων στην κλινική πράξη, απαιτεί μια διεπιστημονική προσέγγιση που περιλαμβάνει γιατρούς, διατροφολόγους, βιολόγους, βιοχημικούς και βιοστατιστικούς. 
 
Η αποκατάσταση των ελλείψεων και η βελτίωση της μεταβολικής κατάστασης σε ατομικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο πληθυσμιακών ομάδων που εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο τόσο από λοιμώξεις όσο και από χρόνια νοσήματα, έχει αποδειχτεί ότι μπορεί να βελτιώσει την πορεία της υγείας όσων ασθενούν και να μειώσει τον κίνδυνο νόσου προληπτικά.

  
Στο πρόσφατο άρθρο μας στο BMJ Nutrition, Prevention & Health, αναλύουμε τους παραπάνω λόγους και εξηγούν, πώς η ανάλυση των μεταβολιτών μπορεί να υπερκεράσει αυτές τις αδυναμίες.
 
Τα μικροθρεπτικά αποτελούν συμπαράγοντες ή συνένζυμα των μεταβολικών αντιδράσεων όλων των κυττάρων συμπεριλαμβανομένων αυτών του ανοσοποιητικού συστήματος.
 
Η στοχευμένη μεταβολομική, η οποία παρέχει την απόλυτη ποσοτικοποίηση των μεταβολιτών, μπορεί να συλλάβει τη λειτουργική επάρκεια των θρεπτικών ουσιών μετρώντας τα μεταβολικά ενδιάμεσα ενζυματικών αντιδράσεων που ρυθμίζονται από τα μικροθρεπτικά συστατικά, όπως στην περίπτωση του μεθυλμαλονικού οξέος και τη βιταμίνη Β12.
 
Παράλληλα, επειδή η καταλυτική δράση των μικροθρεπτικών στις μεταβολικές αντιδράσεις είναι συνεργατική, οι ερευνητές προτείνουν την ταυτόχρονη χορήγηση μικροθρεπτικών στις μελέτες παρέμβασης σε αντίθεση με τις μόνο-παραγοντικές μελέτες που διεξάγονται συνήθως.
 
Η χορήγηση μικροθρεπτικών ως θεραπευτική οδός ενίσχυσης του ανοσοποιητικού, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψιν την περιπλοκότητα του ανθρώπινου οργανισμού ως βιολογικό σύστημα, δηλαδή τη συνεργατική δράση των μικροθρεπτικών, και παράλληλα την βιολογική ατομικότητα, δηλαδή τη ανάγκη διαφορετικής ποσότητας σε μικροθρεπτικά.

 
Το σημαντικό πλεονέκτημα της μεταβολομικής είναι ότι συνδυάζει τη γενετική ποικιλότητα ενός ατόμου και τις ατομικές προτιμήσεις διατροφής και τρόπου ζωής που επηρεάζουν το φαινότυπο, που είναι μεταβολίτες.
 
Η μελέτη καταλήγει «Τώρα που αντιμετωπίζουμε την πανδημία COVID-19, πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε οι επαγγελματίες να εκπαιδευτούν για την αξιολόγηση των μεταβολικής κατάστασης χρησιμοποιώντας τρέχουσες μεθοδολογίες, αλλά και να προωθήσουμε μέτρα για την επικύρωση των μεταβολικών βιοδεικτών ανεπάρκειας μικροθρεπτικών».







  1. European Institute of Nutritional Medicine, Rome, Italy
  2. Metabolomic Medicine, Athens, Greece
  3. Laboratory of Toxicology and Forensic Sciences, Medical School of the University of Crete, Crete, Greece

Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.
Ειδικός Γενικός Οικογενειακός Ιατρός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου "Universita` degli Studi di Napoli, Federico II" Πρόεδρος του European Institute of Nutritional Medicine
Ειδικός Γενικός Οικογενειακός Ιατρός-Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Ρώμης "La Sapienza"
Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης
Ιατρός / Καθηγητής Μεταμοσχεύσεων Πανεπιστήμιο της Παβίας, Μιλάνο Ιταλίας. Ειδικός στην Αναισθησιολογία και Αναζωογόνηση, Ειδικός στην Επιστήμη της Διατροφής.
Ιατρός / Παθολόγος, με εξειδίκευση στην εσωτερική παθολογία στο πανεπιστήμιο της Παβίας, Μιλάνο Ιταλίας.
Παιδίατρος του Πανεπιστημίου της Βερόνα της Ιταλίας, με ειδίκευση στην παιδιατρική, στην αλλεργιολογία και παιδιατρική πνευμονολογία.
Κλινική Διατροφολόγος Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου "Universita` degli Studi di MIlano" Γεν. Γραμματέας του European Institute of Nutritional Medicine
Μοριακή Βιολόγος, Μεταπτυχιακή Ειδίκευση MSc by Research in Biomedical Sciences, University of Edinburgh. Κάτοχος πιστοποίησης Μεταβολομικής και Διατροφικής Ιατρικής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Διατροφικής Ιατρικής, EINuM.
BSc Βiomedical Sciences UCL PhD.c. Nutritional Therapist, Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine, Κάτοχος τίτλου του Institute of Functional Medicine
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας με μεταπτυχιακό στην εξελικτική βιολογία
Οικονομολόγος Υγείας-Στατιστικός ειδικευθείς στην εξατομικευμένη ιατρική, ερευνητικός συνεργάτης LabHEM (Πανεπιστήμιο Πειραιώς), επ. σύμβουλος Golden Helix Foundation, UK συνεργάτη του University of Oxford, UK
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας, με εξειδίκευσή στην Βιολογία της Υγείας (Health Biology)
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obesity. National Centre for Eating Disorders, London U.K.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος BSc Dietetics, Coventry University & MSc Human Nutrition with specialization in Clinical Nutrition, University of Glasgow
Δ/νση Προσωπικού και Διοίκησης
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obestity. National Centre for Eating Disorders, London U.K. Ειδικός Αθλητικής Διατροφής, International Society of Sports Nutrition
Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders and Obesity Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους