Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

4 Κοινά Προβλήματα που Αντιμετωπίζουν στην Καθημερινότητα τους όσοι έχουν Σύνδρομο Sjogren


Εξαιτίας του ιδιαίτερου μεταβολικού προφίλ των γυναικών και τις πολλαπλές ορμονικές αλλαγές που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους, πλήττει κυρίως γυναίκες.


4 Κοινά Προβλήματα που Αντιμετωπίζουν στην Καθημερινότητα τους όσοι έχουν Σύνδρομο Sjogren
 
Πολλοί ασθενείς με σύνδρομο Sjogren έχουν ελλείψεις που δεν γνωρίζουν. Eξειδικευμένες εξετάσεις εντοπίζουν τις ελλείψεις και τις μεταβολικές διαταραχές, που επιδεινώνουν την υγεία και την ποιότητα ζωής αυτών των ασθενών. 

Το σύνδρομο Sjogren [Σγίογκρεν] είναι ένα από τα πιο κοινά αυτοάνοσα νοσήματα. Προσβάλλει τους αδένες που διατηρούν την υγρασία των βλεννογόνων και των οργάνων στο ανθρώπινο σώμα.
 
Τα πιο κοινά συμπτώματα είναι η ξηρότητα στα μάτια, η ξηροστομία και οι πόνοι στις αρθρώσεις.
 
Εξαιτίας του ιδιαίτερου μεταβολικού προφίλ των γυναικών και τις πολλαπλές ορμονικές αλλαγές που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους, πλήττει κυρίως γυναίκες.
 
Το σύνδρομο Sjogren είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα, που πλήττει τους αδένες που παράγουν τα υγρά του σώματος (εξωκρινείς αδένες).   
 
Οι αδένες που προσβάλλονται πρώτοι, είναι αυτοί που παράγουν δάκρυα (δακρυϊκοί) και σάλιο (σιελογόνοι). Τα κύρια συμπτώματα είναι η ξηροφθαλμία και η ξηροστομία.
 
Σε κάποιες περιπτώσεις προσβάλλονται αδένες και σε άλλα σημεία του σώματος, όπως αυτοί των αρθρώσεων, του κόλπου και του δέρματος.  
 
Το σύνδρομο μπορεί να υφίσταται από μόνο του, συχνά ωστόσο συνοδεύει άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
 
Το σύνδρομο Sjogren έχει σημαντικό μεταβολικό υπόβαθρο. Οριακές ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά και μεταβολικές διαταραχές, παίζουν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη του συνδρόμου και αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης και άλλου αυτοάνοσου. 
 
Κατά την εξέλιξη της νόσου και μέχρι την πλήρη εκδήλωσή της, οι μεταβολικές διαταραχές και οι ελλείψεις που οδήγησαν στη νόσο, εκδηλώνονται με συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα.

Με βάση την κλινική μας εμπειρία έχουμε διαπιστώσει, ότι ορισμένα από τα πιο κοινά προβλήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα σε ασθενείς με Sjogren είναι:
 

1. Συμπτώματα που Συνδέονται με την Καταστροφή των Αδένων


Τα ποιο κοινά συμπτώματα είναι:

Ξηροστομία: αίσθημα δίψας και αφυδάτωσης. Αίσθηση σαν να υπάρχει βαμβάκι στο στόμα, δυσκολία στην ομιλία και στην κατάποση. Το σύμπτωμα είναι πιο έντονα όταν τρώει κανείς στεγνές τροφές, που κολλάνε στο λαιμό και χρειάζεται η πόση νερού για να καταποθούν.Έως και το 60% των ατόμων με Sjogren έχουν χρόνιο ξηρό βήχα. Μια από τις λειτουργίες του σάλιου, είναι η εξουδετέρωση των γαστρικών οξέων, ιδιαίτερα όταν ξαπλώνει κανείς.
 
Ξηροφθαλμία: φαγούρα, καύσος και αίσθηση σαν να υπάρχει άμμος στα μάτια. Η ξηροφθαλμία θα πρέπει να είναι συχνή, επαναλαμβανόμενη και να διαρκεί πάνω από 3 μήνες.
 
Αρθραλγία: δυσκινησία και οδυνηρές πρώτες κινήσεις μετά το ξύπνημα. Τυπικά προσβάλλονται κυρίως οι μικρές αρθρώσεις, ωστόσο μπορούν να εμφανίζουν πρήξιμο και πόνο και μεγαλύτερες αρθρώσεις, όπως το γόνατο, τα ισχύα και οι ώμοι.
 
Ξηρότητα του κόλπου: Λόγω της αυξημένης επίπτωσης του Sjogren σε γυναίκες μετά την ηλικία των 40 ετών, τα συμπτώματα συχνά αποδίδονται στην εμμηνόπαυση. Ωστόσο, το σύνδρομο μπορεί να επιβαρύνει τη λέπτυνση και τη φλεγμονή των τοιχωμάτων του κόλπου που προκύπτει λόγω της πτώσης των οιστρογόνων με την ηλικία. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία), αίσθηση καύσου και φαγούρας στην περιοχή.    

Ξηροδερμία: η νόσος μπορεί να αφορά και τους αδένες που είναι υπεύθυνοι για τη διατήρηση της υγρασίας του δέρματος και παράγουν ιδρώτα και σμήγμα. Χωρίς τη χρήση ισχυρών ενυδατικών λοσιόν και κρεμών, το δέρμα γίνεται ξηρό και τραχύ στη υφή. Η εμφάνιση εκζεμάτων συνήθως οφείλεται σε συνοδά αυτοάνοσα, όπως ο λύκος και η σκληροδερμία.
 
Οδοντικά προβλήματα: αυξημένη επίπτωση τερηδόνας. Το σάλιο κρατάει υγρά τα δόντια και τα προστατεύει, έχει επίσης βακτηριοστατικές ιδιότητες και σταματά την ανάπτυξη των βακτηριδίων που προκαλούν την τερηδόνα των δοντιών. Στα άτομα με Sjogren, η μειωμένη παραγωγή σάλιου μπορεί να εκδηλωθεί με ουλίτιδα, αυξημένη φθορά των δοντιών, στοματικά έλκη και φλεγμονή στη γλώσσα.
 


2. Χρόνια Κόπωση & Χαμηλή Ενέργεια
 
Το σύνδρομο Sjogren συνοδεύεται συχνά από αίσθημα κόπωσης και υπνηλίας που παραμένει μετά και από επαρκή ύπνο και ξεκούραση.
 
Το σύνδρομο Sjogren, όπως και άλλα αυτοάνοσα, μπορεί να προκαλέσει χρόνια κόπωση και αίσθημα σωματικής και πνευματικής εξάντλησης. Αυτό μπορεί να οφείλεται στη χρόνια φλεγμονή που επηρεάζει όλο το σώμα, αλλά και σε διαταραχή του ύπνου από τα συμπτώματα της νόσου.
 
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το ανθρώπινο σώμα εκδηλώνει υψηλότερα επίπεδα ενέργειας κατά τις πρωινές ώρες. Σταδιακά, η ενέργεια και η διαύγεια που τη συνοδεύουν μειώνεται, όπου μέχρι το βράδυ, εκδηλώνεται μια φυσιολογική κούραση, που μας οδηγεί να αναπαυθούμε, να ανακτήσουμε δυνάμεις και να επουλώσουμε τυχόν βλάβες που προέκυψαν στο σώμα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
 
Συχνά όμως, το σώμα δε λειτουργεί υπό ιδανικές συνθήκες. Οριακές ελλείψεις σε βασικά συστατικά επηρεάζουν την απόδοση του οργανισμού και οδηγούν στην έκκριση ορμονών, όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, ώστε να μπορέσει να ανταπεξέλθει.
 
Σταδιακά και εφόσον δε διορθωθούν οι ελλείψεις, το ορμονικό σύστημα απορυθμίζεται και το άτομο καταλήγει αντί να βιώνει το φυσιολογικό κύκλο ενέργειας και ανάπαυσης κατά τη διάρκεια της ημέρας, να βιώνει συνεχείς εναλλαγές υπερέντασης με εξάντληση.
 
Η διαταραχή του φυσιολογικού κύκλου ενέργειας -ανάπαυσης τροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο σταδιακής επιδείνωσης της συνολικής ορμονικής κατάστασης του οργανισμού και της ικανότητας του ατόμου να ανταπεξέλθει στην καθημερινότητα[2].

 
3. Γαστρεντερικές Διαταραχές

Ένα σημαντικό ποσοστό των ασθενών με σύνδρομο Sjogren, αντιμετωπίζουν διαταραχές στη λειτουργία του γαστρεντερικού.  
 
Τα συμπτώματα του γαστρεντερικού, οφείλονται στη μειωμένη παραγωγή σάλιου, γαστρικών υγρών και πεπτικών ενζύμων από το πάγκρεας.
 
Η μείωση στην έκκριση των υγρών κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα οδηγεί σε αλλοίωση του εντερικού μικροβιώματος και σε διαταραχές στην πέψη και στην κινητικότητα του πεπτικού συστήματος[1].
 
Τα πιο κοινά συμπτώματα του γαστρεντερικού είναι η αργή πέψη, η ναυτία, η διάρροια, η κοιλιακή διάταση και δυσφορία. Μπορεί να αναπτυχθούν γαστρίτιδα και χρόνια παγκρεατίτιδα.
 
Ο ασθενής συχνά προσπαθεί να διορθώσει τα παραπάνω συμπτώματα με αλλαγές στη δίαιτα του, χωρίς ωστόσο να τα καταφέρνει.
 

4. Μειωμένη Πνευματική Διαύγεια & Διαταραχές της Διάθεσης
 
Ασθενείς με Sjogren συχνά αναφέρουν ότι έχουν μειωμένη πνευματική διαύγεια και ικανότητα συγκέντρωσης[2].
 
Αναφέρουν επίσης ότι η μειωμένη πνευματική διαύγεια, επιδρά αρνητικά σε σημαντικό βαθμό στην ικανότητα τους να εργαστούν, αλλά και στις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις.

Οι μεταβολικές διαταραχές και οι ελλείψεις του οργανισμού που συνυπάρχουν στους ασθενείς με Sjogren, επηρεάζουν τη λειτουργία του νευρικού και του ορμονικού συστήματος.
 
Ένα από τα πιο κοινά συμπτώματα που συνοδεύουν τo σύνδρομο, είναι οι διαταραχές στη διάθεση. Ο ασθενής μπορεί να νιώθει μελαγχολία και κακή διάθεση, που συχνά είναι δυσανάλογες των καταστάσεων που βιώνει στην καθημερινότητα του.
 
Η μελαγχολία μπορεί να εναλλάσσεται με έντονο εκνευρισμό, που συνδέεται και με τη χρόνια έλλειψη ενέργειας, επηρεάζοντας τις σχέσεις και την κοινωνική ζωή του ασθενούς.
 
 
Sjogren & Καθημερινότητα
 
Η διάρκεια ζωής των ατόμων με σύνδρομο Sjorgen είναι ίδια με αυτή του γενικού πληθυσμού. Ωστόσο, μπορεί να χρειαστούν έως και επτά χρόνια για τη διάγνωση του.
 
Έτσι, αν και το προσδόκιμο ζωής δεν επηρεάζεται συνήθως, η ποιότητα ζωής των ασθενών επιβαρύνεται σε σημαντικό βαθμό.
 
Επηρεάζονται βασικές δραστηριότητες και απολαύσεις της ζωής όπως η κινητικότητα, η αίσθηση της αφής και της επαφής, το φαγητό και η σεξουαλική δραστηριότητα. 
 
 
Γιατί οι Ασθενείς με Sjogren Πρέπει να Αντιμετωπίσουν Πρώιμα τα Συμπτώματα της Νόσου

Το σύνδρομο Sjogren οφείλεται στην καταστροφή των αδένων που παράγουν δάκρυα, σάλιο, κολπικά υγρά, γαστρικά υγρά, τα υγρά που λιπαίνουν τις αρθρώσεις κ.ά.
 
Οι αδένες που παράγουν τα υγρά που διατηρούν την υγρασία στο σώμα και λιπαίνουν τα όργανα, είναι και αυτοί μικρά όργανα, που εφόσον καταστραφούν από το ανοσοποιητικό σύστημα δεν μπορούν να αποκατασταθούν.
 
Είναι σημαντικό στο συγκεκριμένο νόσημα να αντιμετωπιστούν άμεσα οι ελλείψεις και οι μεταβολικές διαταραχές που επηρεάζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, ενισχύουν τη φλεγμονή που καταστρέφει τους αδένες και δυσχεραίνουν την επούλωση των ιστών.
 
Στόχος είναι η καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου και η βελτίωση της ποιότητας ζωής.
 
Ιατρικές παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, στη διόρθωση των ελλείψεων και στη διατροφή πρέπει να ξεκινήσουν όσο πιο πρώιμα γίνεται, ώστε να ανασταλεί η καταστροφή των αδένων και να διασωθεί η όποια εναπομείνασα λειτουργία τους.
 
Έχουμε διαπιστώσει ότι ακόμη και όταν οι αδένες υπολειτουργούν σημαντικά, αλλά υπάρχει ακόμη εναπομείνασα λειτουργία, η έστω και μειωμένη λειτουργικότητα των αδένων παίζει σημαντικό ρόλο  στην ποιότητας ζωής του ασθενούς. Η εναπομείνασα έστω και κατά 20% λειτουργία των αδένων, μπορεί να καλύψει κατά σημαντικό ποσοστό τις βασικές ανάγκες λίπανσης των ιστών, επιτρέποντας μια πολύ καλή ποιότητα ζωής.
 
Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να διατηρηθεί οποιαδήποτε εναπομείνασα λειτουργία των αδένων που παράγουν τα υγρά του σώματος, που να επιτρέπει στον οργανισμό να καλύψει τις βασικές ανάγκες ενυδάτωσης και λίπανσης των βλεννογόνων και των οργάνων.

Για την ουσιαστική βελτίωση της κλινικής εικόνας και της ποιότητας ζωής των ασθενών με σύνδρομο Sjogren, η αντιμετώπιση της νόσου πρέπει να περιλαμβάνει, μαζί με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, τον εντοπισμό και τη διόρθωση των ελλείψεων και των μεταβολικών διαταραχών που τη συνοδεύουν [3][4][5][6].
 

Ειδικές Εξετάσεις Καθορίζουν την Αντιμετώπιση του Συνδρόμου Sjogren

Ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση των μεταβολικών διαταραχών, μπορεί να γίνει μόνο με τη διενέργεια ειδικών εξετάσεων που αναλύουν μικρά μόρια στο αίμα. Ανιχνεύονται μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με την πορεία και την εκδήλωση του συνδρόμου Sjogren. Η μεταβολική κατάσταση ενός ατόμου είναι ο κύριος παράγοντας κινδύνου εκδήλωσης της νόσου[7][8][9][10][11].
 
Το είδος των συγκεκριμένων αναλύσεων διαφέρει από τις κοινές εργαστηριακές εξετάσεις. Πρόκειται για υψηλά εξειδικευμένες εξετάσεις, που μετρούν πολύ μικρά μόρια στον οργανισμό και διενεργούνται σε λιγότερα από 10 εργαστήρια παγκοσμίως, με πολύ υψηλά στάνταρ.

Στην Ελλάδα διενεργούνται αποκλειστικά στην κλινική μας. 

Οι συγκεκριμένες εξετάσεις ονομάζονται μεταβολομικές αναλύσεις. Μετράνε πολύ μικρά μόρια που συμμετέχουν στις χημικές αντιδράσεις του οργανισμού. Το πλεονέκτημά τους είναι ότι καταγράφουν τις ακριβείς ελλείψεις και μεταβολικές διαταραχές, καθιστώντας έτσι αποτελεσματική την αντιμετώπιση και πρόληψη αυτοάνοσων και χρόνιων νοσημάτων[12][13][14][15].
 
 
Δείκτες που Ανιχνεύονται μέσω της Εξέτασης Metabolomic Analysis®

Οι μεταβολομικές αναλύσεις εντοπίζουν μεταβολικές διαταραχές που προωθούν την ανάπτυξη και την εκδήλωση του συνδρόμου Sjogren και αφορούν:


  • Σε ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών: ελλείψεις σε βιταμίνη D, βιταμίνη C, σελήνιο, ψευδάργυρο, αντιοξειδωτικά και ωμέγα-3 συνδέονται με επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος, της εμφάνισης φλεγμονής και της κατάστασης της υγείας ασθενών με Sjogren[16][17][18][19].
     
  • Στην παραγωγή ενέργειας στα μιτοχόνδρια (οργανίδια όπου παράγεται ενέργεια στα κύτταρα): η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία συνδέεται με κόπωση και χαμηλή ενέργεια σε άτομα με Sjogren[5].
     
  • Σε δυσχέρεια στο μεταβολισμό των απλών ζαχάρων: κατανάλωση απλών ζαχάρων μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να μεταβολίσει ο κάθε οργανισμός, πυροδοτεί φλεγμονές και είναι σημαντικός δείκτης για την πορεία της νόσου[3,7].
     
  • Στην αντίσταση στην ινσουλίνη: η ινσουλίνη λειτουργεί ως κατασταλτικός παράγοντας στην προώθηση της φλεγμονής και την επιδείνωση της πορείας της νόσου στα αυτοάνοσα νοσήματα. Αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης διαταράσσουν επίσης τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, επιδεινώνουν την αυτοανοσία και επιταχύνουν την καταστροφή του αδένα[7][20]
     
  • Στο μεταβολισμό των νευροδιαβιβαστών: ουσίες όπως η ντοπαμίνη, η σεροτονίνη και η αδρεναλίνη μεταβιβάζουν μηνύματα μεταξύ των κυττάρων και ρυθμίζουν τη λειτουργία του νευρικού και ορμονικού συστήματος. Οι μεταβολομικές αναλύσεις παρέχουν ακριβή εικόνα για την έκκριση των συγκεκριμένων νευροδιαβιβαστών[21].
     
  • Στο μεταβολισμό των λιπαρών οξέων: η σχέση μεταξύ ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρών είναι σημαντικός δείκτης για την ικανότητα του οργανισμού να διαχειρίζεται τις φλεγμονές, ενώ παράλληλα παίζουν κεντρικό ρόλο στην ρύθμιση της φυσιολογικής απόκρισης του ανοσοποιητικού συστήματος[22][23].
     
  • Στην κατάσταση της μικροβιακής χλωρίδας του οργανισμού: αλλοίωση του μικροβιώματος συνδέεται με επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και της ικανότητας του να ξεχωρίζει μεταξύ των δικών του ιστών και εξωγενών στοιχείων, όπως παθογόνα μικρόβια και ιοί. Διαταραχές στη σύσταση του μικροβιώματος του στόματος και του εντέρου συνδέονται με επιδείνωση των συμπτωμάτων σε ασθενείς με Sjogren[8][24][25].
     
Η σύγχρονη αντιμετώπιση του συνδρόμου Sjogren επικεντρώνεται στην αποκατάσταση των παραπάνω διαταραχών, με τον εντοπισμό και τη διόρθωση των ελλείψεων και των μεταβολικών διαταραχών που οδήγησαν στην ανάπτυξη της νόσου, ώστε να διατηρηθεί η βέλτιστη μεταβολική κατάσταση του οργανισμού[12,13].

Με βάση την κλινική μας εμπειρία στους ασθενείς με Sjogren, ιατρικές παρεμβάσεις σύμφωνα με τα αποτελέσματα των μεταβολομικών αναλύσεων επιφέρουν:


  • Σταθεροποίηση της πορείας της νόσου, με αναχαίτιση της καταστροφής των αδένων που διατηρούν την υγρασία στους βλεννογόνους και λιπαίνουν τα όργανα.
     
  • Μείωση του αισθήματος κόπωσης και αύξηση των επιπέδων ενέργειας. 
     
  • Βελτίωση της κατάστασης των βλεννογόνων του γαστρεντερικού (οισοφάγος, γαστρικός και εντερικός βλεννογόνος).
     
  • Μείωση των συμπτωμάτων των αρθρώσεων: δυσκαμψία και πόνος και βελτίωση της κινητικότητας.
     
  • Διατήρηση και ενίσχυση της εναπομείνασας λειτουργίας των αδένων, η οποία επιτρέπει στον οργανισμό να καλύπτει τις βασικές ανάγκες ενυδάτωσης και λίπανσης των βλεννογόνων και των οργάνων, επιτρέποντας μια πολύ καλή ποιότητα ζωής.
     
  • Βελτίωση της διάθεσης και μείωση των έντονων συναισθηματικών μεταπτώσεων. 
     
  • Μείωση του κινδύνου βλάβης σε άλλα όργανα και εκδήλωσης επιπρόσθετου αυτοάνοσου νοσήματος.
     
  • Βελτίωση της ανταπόκρισης στη φαρμακευτική αγωγή.
     
  • Βελτίωση του μεταβολικού προφίλ και μείωση του  κινδύνου που συνοδεύει τις διαταραχές των λιπιδίων, της γλυκόζης και της αντίστασης στην ινσουλίνη.
     
Συνήθως απαιτούνται 6-8 μήνες για την επίτευξη μιας σημαντικής αλλαγής, ένα έτος για να σταθεροποιηθεί ο οργανισμός σε ένα καλύτερο επίπεδο λειτουργίας και δύο χρόνια για την επίτευξη των βέλτιστων αποτελεσμάτων.

Καθώς διορθώνονται οι αποκλίσεις από την ιδανική κατάσταση λειτουργίας, το σώμα ενεργοποιεί και πάλι τις φυσιολογικές μεταβολικές διεργασίες και εμφανίζει διαφορετικές ανάγκες.

Αλλαγές προκύπτουν ταυτόχρονα σε πολλαπλά μεταβολικά μονοπάτια του οργανισμού με την έναρξη της αγωγής. Αυτές, είναι ζωτικής σημασίας να εντοπιστούν και να διαχειριστούν κατάλληλα, ώστε να συνεχιστεί η διαδικασία αποκατάστασης. Σε διαφορετική περίπτωση, οι διαδικασίες αποκατάστασης του οργανισμού δεν προχωρούν, καθυστερώντας σημαντικά τη βελτίωση της υγείας.   

Μέσα από την κλινική μας εμπειρία έχουμε διαπιστώσει ότι η διόρθωση ελλείψεων του οργανισμού σε βιταμίνες και άλλα στοιχεία, η αποκατάσταση του μεταβολισμού, βελτιώνουν την πορεία του συνδρόμου Sjogren, την συνολική κατάσταση υγείας και την ποιότητα ζωής των ασθενών[26][27].

Είναι ζωτικής σημασίας η ταχύτερη δυνατή παρέμβαση για την αποκατάσταση των παραπάνω, με στόχο την αναστολή της εξέλιξης της νόσου.


 
 

Βιβλιογραφικές αναφορές:

[1] What are the GI symptoms of Sjögren syndrome? Medscape 2021. https://www.medscape.com/answers/332125-55474/what-are-the-gi-symptoms-of-sjgren-syndrome
[2] Primary Sjögren's Syndrome: health experiences and predictors of health quality among patients in the United States  Barbara Segal et al. Biomedcentral. 2009.
[3] Metabolic Disorders Causing Fatigue in Sjogren’s Syndrome. Lakshmanan Suresh et al. 2014. American College of Rheumatology Annual Meeting
[4] Incomplete Healing as a Cause of Aging: The Role of Mitochondria and the Cell Danger Response. Robert K. Naviaux. Biology (Basel). 2019 Jun
[5] Ubiquinol-10 Intake Is Effective in Relieving Mild Fatigue in Healthy Individuals. Kei Mizuno et al. Nutrients. 2020 Jun
[6] Gut dysbiosis is prevailing in Sjögren’s syndrome and is related to dry eye severity Jayoon Moon et al. PLoS One. 2020.
[7] Metabolic syndrome in Sjögren’s syndrome patients: a relevant concern for clinical monitoring.  Kristopherson Lustosa Augusto et. al. Clinical Rheumatology volume 2015.
[8] Salivary dysbiosis in Sjögren’s syndrome and a commensal-mediated immunomodulatory effect of salivary gland epithelial cells  Yu-chao Tseng et al. Nature 
[9] Vitamin D and Marine n-3 Fatty Acid Supplementation and Prevention of Autoimmune Disease in the VITAL Randomized Controlled Trial American College of Rheumatology. Hahn J. et al Arthritis Rheumatol. 2021; 73 (suppl 10).
[10] Global spread of autoimmune disease blamed on western diet James Lee, Carola Vinuesa. Frances Crick Institute, London study autoimmune diseases. The Observer Medical Research, Jan 2022.  
[11] Metabolic pressure and the breach of immunological self-tolerance Veronica De Rosa, Antonio La Cava & Giuseppe Matarese. 18 October 2017. Nature Immunology
 
Επιμέλεια Κειμένου: Επιστημονική Ομάδα Metabolomic Medicine

Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους
Ας κρατήσουμε επαφή.
Εγγραφείτε στο newsletter και κατεβάστε δωρεάν τον οδηγό για όσους έχουν διαγνωστεί με αυτοάνοσο νόσημα.