Δημοφιλή ¶ρθρα

Δημοφιλή ¶ρθρα

Υπηρεσίες

Δείτε επίσης

Αυτοάνοσα Νοσήματα: Τι Καθορίζει την Απόσταση Ανάμεσα στην Υγεία και τη Νόσο
Ειδικές Εξετάσεις Καθορίζουν την Πορεία των Αυτοάνοσων Νοσήματων
Ποια ειδική εξέταση πρέπει να κάνετε αν πάσχετε από αυτοάνοσο
Πώς ο Τρόπος Ζωής Επηρεάζει την Ανάπτυξη Αυτοάνοσου Νοσήματος

Δείτε επίσης

Αυτοάνοσα Νοσήματα: Τι Καθορίζει την Απόσταση Ανάμεσα στην Υγεία και τη Νόσο
Ειδικές Εξετάσεις Καθορίζουν την Πορεία των Αυτοάνοσων Νοσήματων
Ποια ειδική εξέταση πρέπει να κάνετε αν πάσχετε από αυτοάνοσο
Πώς ο Τρόπος Ζωής Επηρεάζει την Ανάπτυξη Αυτοάνοσου Νοσήματος

Τελομερή, Βιολογική ηλικία και Χρόνιες ασθένειες



 
Τελομερή, Βιολογική Ηλικία & Χρόνιες Ασθένειες

Με το πέρασμα του χρόνου, τα κύτταρά μας διαιρούνται και τα τελομερή μας συρρικνώνονται.Η μείωση του μήκους των τελομερών είναι ο πρωταρχικός λόγος γήρανσης και της εμφάνισης νόσων που συνδέονται με το γήρας όπως ο καρκίνος, τα αυτοάνοσα και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. 


Τι Είναι τα Τελομερή

Η λέξη προέρχεται από τα ουσιαστικά τέλος και μέρος. Είναι τα ακραία τμήματα των χρωμοσωμάτων μας και η δουλειά τους είναι να προστατεύουν το DNA μας, δηλαδή το γενετικό μας κώδικα. Κάτι σαν τα πλαστικά καλύμματα στις άκρες των κορδονιών μας που τα προστατεύουν από το να ξεφτίζουν.

Το DNA μας μοιάζει με ένα σκληρό δίσκο, όπου βρίσκεται αποθηκευμένο το λογισμικό που ελέγχει όλες τις λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος. Η αλυσίδα DNA μοιάζει με ένα μακρύ νήμα διπλής έλικας, διπλωμένο σε σχήμα Χ.

Σε κάθε ανθρώπινο κύτταρο υπάρχουν 23 ζευγάρια χρωμοσωμάτων. Κάθε φορά που τα κύτταρά μας υπόκεινται σε κάποια βλάβη, διαιρούνται για να την αποκαταστήσουν. Με κάθε διαίρεση, ένα μικροσκοπικό τμήμα των τελομερών χάνεται και τα τελομερή κονταίνουν. Με το πέρασμα του χρόνου, σταδιακά συρρικνώνονται.

Όσο πιο κοντά είναι τα τελομερή, τόσο πιο ασταθές είναι το DNA μας και αυτό σημαίνει ότι είναι πιο πιθανό να προκύψει κάποια ασθένεια.

Κατά τη γέννηση, το μέσο μήκος ενός τελομερούς είναι 10.000 βάσεις. Στην ηλικία των 20 ετών είναι περίπου 8.000. Οπότε, καθώς γερνάμε, συνεχίζουμε να χάνουμε 35 με 150 βάσεις ετησίως. Όταν το μέσο μήκος φτάνει να είναι λιγότερο από 4.500 βάσεις, τότε το DNA μας γίνεται ασταθές και αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων υγείας.

Το μήκος των τελομερών μας συνδέεται άμεσα με τη βιολογική μας ηλικία. Όσο μικρότερη είναι η βιολογική μας ηλικία, τόσο μεγαλύτερο είναι το μήκος των τελομερών και αντίστροφα. Τα μακρύτερα τελομερή ισούνται με μικρότερη βιολογική ηλικία και καλύτερη υγεία.


Βιολογική & Χρονολογική Ηλικία

Όσο ταχύτερα διαιρούνται τα κύτταρά μας τόσο ταχύτερα συρρικνώνονται και τα τελομερή μας. Περισσότερες οι βλάβες σε κυτταρικό επίπεδο αντιστοιχούν σε μεγαλύτερο αριθμό κυτταρικών διαιρέσεων για την διόρθωση των ιστών.  

Μπορεί λοιπόν εύκολα να γίνει κατανοητό πώς δύο άτομα μπορούν να έχουν την ίδια χρονολογική ηλικία, να όμως βρίσκονται σε εντελώς διαφορετική βιολογική κατάσταση και να έχουν, επομένως, διαφορετική βιολογική ηλικία. 

Το μήκος των τελομερών είναι ένας ακριβής δείκτης της βιολογικής σε σχέση με την χρονολογική ηλικία ενός ατόμου. Όσο μακρύτερα είναι τα τελομερή μας τόσο μικρότερη είναι και η βιολογική μας ηλικία, ενώ τα μικρότερα τελομερή συνδέονται με υψηλότερη θνησιμότητα και νοσηρότητα.

Το ποσοστό των κοντών τελομερών ενός ατόμου, είναι το πιο σημαντικό στοιχείο, προκειμένου να αξιολογηθεί η βιολογική ηλικία και η προδιάθεση για ασθένεια.



Tελομερή & Ασθένειες που Συνδέονται με τη Γήρανση

Εάν δεν υπήρχαν τα τελομερή ή το μήκος τους δεν ήταν επαρκές, τα άκρα διαφορετικών χρωμοσωμάτων θα ενώνονταν μεταξύ τους προκαλώντας κυτταρικές δυσλειτουργίες ή και κυτταρικό θάνατο. Πράγματι, όταν τα τελομερή είναι πολύ κοντά τα άκρα των χρωμοσωμάτων ενώνονται μεταξύ τους και αυτό έχει εντοπιστεί ως το πρώτο βήμα της καρκινογένεσης.


Εικόνα 4: Πολύ κοντά τελομερή έχουν την τάση να ενώνονται μεταξύ τους και να καταλήγουν σε μεταλλάξεις και χρωμοσωμική αστάθεια


Η συρρίκνωση των τελομερών δεν είναι όμως απλά ένα σύμπτωμα του γήρατος, αλλά ο λόγος για τον οποίο γερνάμε. Κατά τη διάρκεια της ζωής, τα τελομερή μικραίνουν σταδιακά και αυτός είναι ο βασικός λόγος του γήρατος στον άνθρωπο.

Τα κύτταρα μας διαιρούνται και σχηματίζουν νέα κύτταρα κατά τη διάρκεια της ζωής, αντικαθιστώντας παλαιότερα κύτταρα που έχουν υποστεί βλάβες. Με κάθε κυτταρική διαίρεση όμως ένα τμήμα των τελομερών δεν αντιγράφεται και αυτό προκαλεί τη σταδιακή τους συρρίκνωση. Όσο πιο κοντά είναι τα τελομερή τόσο πιο ασταθές γίνεται το DNA και τόσο αυξάνει η πιθανότητα εμφάνισης νόσου.

Όσο πιο κοντά είναι τα τελομερή τόσο μεγαλύτερη είναι και η βιολογική ηλικία. Ενώ ισχύει και το αντίθετο.  Όσο μακρύτερα είναι τα τελομερή τόσο μικρότερη είναι και η βιολογική ηλικία και τόσο καλύτερη η υγεία.

Το 2009 το Νόμπελ Ιατρικής απονεμήθηκε σε 3 επιστήμονες - E. Blackburn, C. Greider, J. Szosak - για τις ανακαλύψεις τους στη βιολογία των τελομερών και στους μηχανισμούς γήρανσης του ανθρώπινου οργανισμού. Παλαιότερα και πριν την ανακάλυψη των τελομερών, πιστεύαμε ότι η γήρανση προκύπτει με την πάροδο του χρόνου μέσω της συσσώρευσης βλαβών σε επίπεδο κυττάρων και οργάνων. Θεωρούσαμε ότι οι βλάβες συσσωρεύονται και το σώμα μας φθείρεται μέσα από τη χρήση κατά τον ίδιο τρόπο που φθείρεται και μια μηχανή. Μέσα όμως από τις ανακαλύψεις της βιολογίας των τελομερών αποκαλύφθηκε ότι η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική.

Δεν γερνάμε εξαιτίας της φθοράς και της συσσώρευση βλαβών σε κυτταρικό επίπεδο, αλλά κυρίως μέσω του μηχανισμού συρρίκνωσης των τελομερών. Οι συσσωρευμένες βιολογικές βλάβες αναγκάζουν όμως τα κύτταρα μας να διαιρούνται με υψηλότερο ρυθμό, πράγμα που συρρικνώνει ταχύτερα τα τελομερή μας με αποτέλεσμα να γερνάμε και να πεθάνουμε νωρίτερα από την μέγιστη γενετικά προκαθορισμένη διάρκεια ζωής.

Η φθορά δεν είναι λοιπόν η αιτία της γήρανσης, αλλά ένας παράγοντας που την επιταχύνει. Η δύο αυτοί μηχανισμοί μπορεί να φαίνονται παρόμοιοι μεταξύ τους η διαφορά όμως είναι τεράστια στον τρόπο που μας επιτρέπουν τελικά να επηρεάσουμε τη μακροζωία και την υγεία μας.

Τα κύτταρά μας έχουν στη διάθεση τους ένα περιορισμένο αριθμό διαιρέσεων κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Ο αριθμός αυτός είναι περίπου 50 κυτταρικές διαιρέσεις και ρυθμίζεται μέσα από το μήκος των τελομερών. Έτσι γεννιόμαστε με έναν πεπερασμένο αριθμό κυτταρικών διαιρέσεων στη διάθεσή μας και ο τρόπο ζωής μας καθορίζει πόσο θα μας διαρκέσουν οι κυτταρικές διαιρέσεις που έχουμε στη διάθεση μας. 

Ενέργειες και παράγοντες που βλάπτουν τα κύτταρα μας, όπως το κάπνισμα, το να μην κοιμόμαστε αρκετά, οι κακές διατροφικές επιλογές, να έχουμε ελλείψεις σε βιταμίνες και θρεπτικά συστατικά, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η χρήση ναρκωτικών ουσιών, η παχυσαρκία, η έλλειψη άσκησης, το άγχος, η μη επαρκής κατανάλωση νερού και η έκθεση σε τοξίνες θα αναγκάσουν τα κύτταρά μας να διαιρούνται με ταχύτερο ρυθμό, προκειμένου να επισκευάσουν τους ιστούς που υπόκεινται σε βλάβη και αυξάνουν κατά συνέπεια την ταχύτητα που γερνάμε. Πράγματι, όλοι οι παραπάνω παράγοντες συσχετίζονται με κοντύτερα τελομερή, αυξημένη συχνότητα εμφάνισης νόσου και πρόωρο θανάτο.



Τι μπορούμε να Κάνουμε για να Διατηρήσουμε το Μήκος των Τελομερών 

Μελέτες που αφορούν τα τελομερή, υποδεικνύουν ότι η διατήρηση του μήκους των τελομερών συνεισφέρει στην πρόληψη και στη βελτίωση της πορείας των  ασθενειών που σχετίζονται με τη γήρανση.

Ενέργειες που συμβάλλουν στη διατήρηση ιδανικού μήκους των τελομερών είναι: 
  • Η διατήρηση της βιταμίνη D σε ιδανικά επίπεδα.
  • Η διατροφή υψηλής θρεπτικής αξίας, χωρίς επεξεργασμένες τροφές, ζάχαρη και οτιδήποτε μετατρέπεται σε ζάχαρη αφότου προσληφθεί από τον οργανισμό.
  • Η άσκηση.
  • Η πρόσληψη αντιοξειδωτικών μέσω της διατροφής και μέσω συμπληρωμάτων διατροφής.
  • Η διατήρηση του βάρους μας σε φυσιολογικά επίπεδα
  • Η διαχείριση των παραγόντων που προκαλούν στρες.
  • Η κατανάλωση επαρκούς ποσότητας νερού.
  • Η συμπλήρωση τουλάχιστον 7 ώρων ύπνου την ημέρα 
  • Η αποφυγή της έκθεσης σε επιβλαβείς ή τοξικούς παράγοντες, όπως κάπνισμα, αλκοόλ, ναρκωτικές ουσίες, περιττά φάρμακα, βαρέα μέταλλα και ακτινοβολία.

Πολλαπλοί παράγοντες συμμετέχουν στην ενεργοποίηση των μηχανισμών διόρθωσης και επιμηκύνσης των τελομερών. Συγκεκριμένες βιταμίνες, αντιοξειδωτικά, η διατροφή, τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα, η άσκηση, φυσικά αλλά και φαρμακευτικά σκευάσματα έχουν συσχετιστεί με μεγαλύτερο μέσο μήκος, αλλά και την εκ νέου επιμήκυνση των τελομερών.
 
Επιμέλεια Κειμένου: Επιστημονική Ομάδα Metabolomic Medicine

Εγγραφειτε στο Newsletter μας και αποκτηστε δωρεαν αποσπασμα του βιβλιου
Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους