Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

Υγεία και Τοξικό Φορτίο


Η διατήρηση ή μη της βιοχημικής ισορροπίας του οργανισμού καθορίζει την κατάσταση της υγείας.

Υγεία και Τοξικό Φορτίο
Δύο βασικοί παράγοντες καθορίζουν την κατάσταση της υγείας μας 


Οι ελλείψεις του οργανισμού σε θρεπτικά στοιχεία και η συσσώρευση τοξικών ενώσεων, είναι οι δύο βασικοί παράγοντες που διαταράσσουν τη βιοχημική ισορροπία του οργανισμού και οδηγούν σε νόσο(1).   

Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς

Τι είναι όμως η “Βιοχημική Ισορροπία”;

Τρισεκατομμύρια χημικές αντιδράσεις συμβαίνουν κάθε δευτερόλεπτο στον ανθρώπινο οργανισμό. Η ομαλή ολοκλήρωση αυτών των αντιδράσεων καθορίζει την κατάσταση της υγείας και περιγράφεται με τον όρο “βιοχημική ισορροπία”. 

Η επίδραση των τοξικών ουσιών στη βιοχημεία* του οργανισμού, επιβαρύνει σημαντικά την υγεία των ανθρώπων στο σύγχρονο κόσμο. 

Ο σύγχρονος άνθρωπος εκτίθεται καθημερινά σε χιλιάδες δυνητικά τοξικές ενώσεις:

  • Φάρμακα 
  • Συντηρητικά τροφίμων 
  • Χρωστικές ουσίες 
  • Ναρκωτικά 
  • Καυσαέρια
  • Υγρά και αέρια καύσιμα
  • Ενισχυτικά γεύσης 
  • Αλκοολούχα ποτά  
  • Οικιακά καθαριστικά 
  • Χημικά σε προϊόντα προσωπικής υγιεινής
  • Λιπάσματα
  • Φυτοφάρμακα 
  • Παρασιτοκτόνα 
  • Αντισηπτικά 
  • Βιομηχανικά απόβλητα
Οποιαδήποτε ένωση είναι ξένη προς τη ζωή και τη βιολογία του ανθρώπινου οργανισμού, είναι τοξική σε κάποιο βαθμό. 

Για τα περισσότερα από τα 80.000 χιλιάδες χημικά που χρησιμοποιούνται σήμερα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την πραγματική επίδραση τους στην υγεία.    

Μέχρι πρόσφατα, οι μελέτες για την ασφάλεια των χημικών ενώσεων στον άνθρωπο, αφορούσαν την έκθεση σε μεμονωμένες ουσίες, σε μεγάλη δόση και για έκθεση μικρής διάρκειας.

Όπως συμβαίνει για παράδειγμα στην περίπτωση κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας αλκοόλ, στην εισπνοή αναθυμιάσεων από χλωρίνη, στη λήψη υπερβολικής δόσης ενός φαρμάκου και άλλα.  

Πέρα όμως από την άμεση έκθεση σε κάποιο μεμονωμένο τοξικό παράγοντα, υπάρχει και η μακροχρόνια έκθεση σε πολλαπλά χημικά, σε χαμηλές δόσεις. Κατά τη διάρκεια της ζωής, ο καθένας από εμάς έρχεται σε επαφή με χιλιάδες χημικές ενώσεις, που σταδιακά συσσωρεύονται στο σώμα και επιβαρύνουν την υγεία.    





“Η πιο πρόσφατη και σημαντική ερευνητική προσέγγιση βασίζεται στην αξιολόγηση της πραγματικής έκθεσης του σύγχρονου ανθρώπου, με πειράματα που προσομοιώνουν τη μακροχρόνια έκθεση σε πολλαπλές χημικές ουσίες. (Real-Life Risk Simulation).” 

Αριστείδης Τσατσάκης(1)
Καθηγητής Τοξικολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης



Η ομαλή διεξαγωγή των χημικών αντιδράσεων που συμβαίνουν στον ανθρώπινο οργανισμό, απαιτεί την παρουσία θρεπτικών στοιχείων όπως βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία, αντιοξειδωτικά, πρωτεΐνες, λιπαρά και άλλα.  

Αντιθέτως, η παρουσία τοξικών ενώσεων παρεμποδίζει τις φυσιολογικές χημικές αντιδράσεις. 



Υδράργυρος - Μια από τις πιο Τοξικές Ουσίες που Γνωρίζουμε Σήμερα 

 
Μια από τις πιο τοξικές ενώσεις που γνωρίζουμε σήμερα είναι ο υδράργυρος. Αναστέλλει πολλαπλές κυτταρικές λειτουργίες, όπως:
  • τη λειτουργία ενζύμων που διορθώνουν κυτταρικές βλάβες
  • την αποτελεσματικότητα αντιοξειδωτικών βιταμινών όπως η βιταμίνη C και η Ε
  • τη μετάδοση σημάτων στο νευρικό σύστημα 
  • την παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα  
  • την απορρόφηση του σεληνίου 
Διαφορετικές τοξικές χημικές ενώσεις αναστέλλουν επιπλέον φυσιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος.   

Η έκθεση σε υδράργυρο, προκύπτει κυρίως από την τροφή με την κατανάλωση μεγάλων ψαριών. Ο υδράργυρος υπάρχει ακόμη στη βιομηχανία στην κατασκευή μπαταριών, θερμομέτρων και βαρόμετρων. Ανευρίσκεται και σε μυκητοκτόνα που χρησιμοποιούνται στις αγροτικές καλλιέργειες, ενώ μέχρι πρόσφατα χρησιμοποιόνταν στα οδοντιατρικά αμαλγάματα και ως αντισηπτική ουσία. Μπορεί να περιέχεται και σε καλλυντικά, όπως προϊόντα που χρησιμοποιούνται για τη λεύκανση του δέρματος.  



Τοξικά και Χρόνια Προβλήματα Υγείας

Η αύξηση της έκθεσης σε πολλαπλούς τοξικούς παράγοντες και οι χρόνιες ελλείψεις του οργανισμού σε βασικά θρεπτικά στοιχεία, οδηγούν σε απώλεια της φυσιολογικής βιοχημικής λειτουργίας και στην εμφάνιση αυτοάνοσων και χρόνιων ασθενειών. 

Ειδικές αιματολογικές αναλύσεις, αξιολογούν την επιβάρυνση που προκαλούν οι  τοξικές ενώσεις στην υγεία. Καταγράφουν, επιπλέον, τις ελλείψεις θρεπτικών στοιχείων και προλαμβάνουν προβλήματα υγείας σε μοριακό επίπεδο πολύ πριν αυτές εκδηλωθούν. 


Η μέτρηση μικρών μορίων (μεταβολιτών) εντοπίζει παράγοντες που αφορούν στην πρόληψη και στη θεραπεία των αυτοάνοσων και χρόνιων νοσημάτων. Τοξικολογία στο σύγχρονο κόσμο. Α. Τσατσάκης, 2020.  


Επικίνδυνα Τοξικά που Πρέπει να Αποφύγετε στη Διατροφή

Η απόλυτη αποφυγή της έκθεσης σε τοξικούς παράγοντες είναι δύσκολη, έως ανέφικτη. Ο ανθρώπινος οργανισμός όμως είναι σε θέση, υπό συνθήκες, να διαχειριστεί σημαντικό μέρος του τοξικού φορτίου. 

Πολλαπλοί μηχανισμοί αποτοξίνωσης στο ανθρώπινο σώμα επιτρέπουν την επεξεργασία και αποβολή χημικών. 

Μικρότερη έκθεση και καλύτερη λειτουργία των μηχανισμών αποτοξίνωσης, συνδέονται με μικρότερο τοξικό φορτίο και καλύτερη υγεία.  

Παρακάτω αναφέρονται ορισμένες συχνές τοξικές ενώσεις και πώς να τις αποφύγετε. 


  1. Φυτοφάρμακα: χρησιμοποιούνται για την αύξηση της παραγωγής και συνδέονται με καρκίνο και γενετικές ανωμαλίες. Προτιμήστε προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας.
     
  2. Συντηρητικά τροφίμων: ΒΗΑ (Butylated Hydrojyanisole) και ΒΗΤ (Butylated Hydroxytoluene): Έχουν χαρακτηριστεί ως καρκινογόνα, διαταράσσουν την ορμονική λειτουργία και έχουν αρνητική επίδραση στην ανδρική γονιμότητα. Να ελέγχετε την ετικέτα των συστατικών στις τροφές. 
     
  3. Δισφαινόλη-άλφα (BPA): βρίσκεται στην εσωτερική επικάλυψη τροφίμων σε κονσέρβα ή μεταλλικά δοχεία. Αυτή η ουσία μιμείται τη δράση των ορμονών του ανθρώπινου σώματος και είναι ύποπτη ως επιβαρυντικός παράγοντας για την εμφάνιση καρκίνου του μαστού, καρκίνου του προστάτη, παχυσαρκία και διαβήτη. Να αποφεύγετε τροφές σε κονσέρβα, να προτιμάτε φρέσκες, αποξηραμένες ή κατεψυγμένες τροφές.
     
  4. Θειικό αργίλιο του νατρίου και θειικό αργίλιο του καλίου: Χρησιμοποιούνται σε συσκευασμένα προϊόντα, όπως σε μεταποιημένα τυριά και στο ποπ κορν μεταξύ άλλων. Συνδέονται με δυσμενείς αναπαραγωγικές, νευρολογικές, συμπεριφορικές και αναπτυξιακές επιπτώσεις. Διαβάστε την ετικέτα των συστατικών για να αποφύγετε αυτήν την τοξική ουσία.  
     
  5. Διοξείδιο του Τιτανίου: χρησιμοποιείται ως λευκή χρωστική σε εμπορικά συμπληρώματα διατροφής, σε τσίχλες, στις οδοντόκρεμες και αλλού. Έχει χαρακτηριστεί ως δυνητικά καρκινογόνος ουσία και έχει απαγορευτεί στη Γαλλία και στη Γερμανία. Διαβάστε την ετικέτα των συστατικών για να αποφύγετε αυτήν την τοξική ουσία.
     
  6. Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες και Ετεροκυκλικές αμίνες: καρκινογόνα που δημιουργούνται όταν καίγεται το λίπος και το κρέας ή το ψάρι σε πολύ υψηλή θερμοκρασία. Προ-μαγειρέψτε το κρέας πριν το ψήσετε και τελειώστε το ψήσιμο με χαμηλή φλόγα.
     
  7. Συνθετικές χρωστικές τροφίμων: χημικές ουσίες που έχουν συνδεθεί με νευρολογικές διαταραχές, όπως η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής. Διαβάστε την ετικέτα των συστατικών για αποφυγή.    

Επιπρόσθετες ενέργειες που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της έκθεσης και στην ενίσχυση των μηχανισμών αποτοξίνωσης του οργανισμού, είναι να: 
  • Αποφεύγουμε την κατανάλωση τροφών που έχουν υποστεί υψηλή βιομηχανική επεξεργασία. Όπως τροφές σε πλαστικά που επιμολύνονται από δισφαινόλη Α.
     
  • Αποφεύγουμε τη χρήση ειδών προσωπικής υγιεινής με αυξημένη προσθήκη τοξικών ενώσεων (υδράργυρο, μόλυβδο, παραμπέν).
     
  • Καταναλώνουμε φρέσκες τροφές με υψηλή αντιοξειδωτική ικανότητα (φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, ροφήματα).
     
  • Πίνουμε άφθονο νερό. Το νερό είναι φυσικός διαλύτης για πολλά χημικά και βοηθά στην αποβολή τους μέσα από τα ούρα και την εφίδρωση.
     
  • Κάνουμε άσκηση. Η αυξημένη αιμάτωση, οξυγόνωση και εφίδρωση βοηθούν στην κινητοποίηση και αποβολή τοξικών χημικών.
     
  • Βοηθάμε τους μηχανισμούς αποτοξίνωσης του οργανισμού, με τη λήψη μιας πλήρους φυσικής πολυβιταμίνης, που να συμπληρώνει τα απαραίτητα μεταλλικά στοιχεία και βιταμίνες. Οι μηχανισμοί αποτοξίνωσης του οργανισμού, χρειάζονται βιταμίνες και μεταλλικά στοιχεία για να διαχειριστούν και να αποβάλλουν τις τοξικές ενώσεις.
     
  • Αποφεύγουμε την αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ. Αν και δεν υπάρχει ελάχιστη ποσότητα αλκοόλ που να μην επιβαρύνει την υγεία, το αλκοόλ σε μικρή ποσότητα, μπορεί να διαχειριστεί από τον οργανισμό χωρίς να προκαλέσει ιδιαίτερα προβλήματα. Αυξημένες ποσότητες -πάνω από 3-4 ποτήρια κρασί την εβδομάδα- επιβαρύνουν τους μηχανισμούς αποτοξινώσης, εξαντλούν τα αποθέματα σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β και επιβαρύνουν σημαντικά την υγεία.
     
  • Καταναλώνουμε ζάχαρη σε ελάχιστες ποσότητες. Η αυξημένη κατανάλωση ζάχαρης, σε διάφορες μορφές, είναι ίσως η Νο1 αιτία χρονίων ασθενειών σήμερα. 
     
  • Καταναλώνουμε τροφές που έχουν υποστεί ζύμωση και βοηθούν την μικροβιακή μας χλωρίδα (ελιές, γιαούρτι). Η μικροβιακή χλωρίδα συμμετέχει άμεσα στη διαχείριση και αποβολή τοξικών ενώσεων.
     
  • Καταναλώνουμε τροφές με καλά λιπαρά όπως μικρά ψάρια, ξηρούς καρπούς, λάδι ελιάς. Μια φυσική αναλογία σε καλά λιπαρά συμμετέχει στην ομαλή διαχείριση των φλεγμονών. Η κατανάλωση λίπους από ζώα που έχουν ανατραφεί βιομηχανικά, αυξάνει την πιθανότητα έκθεσης σε τοξικούς παράγοντες. 
     
  • Αποφεύγουμε την κατανάλωση μεγάλων ψαριών, όπως ξιφία, τόνο και σκουμπρί του ατλαντικού και του ειρηνικού, που είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένα από βαρέα μέταλλα.  

Σε περίπτωση νόσου, είναι απαραίτητο να απευθυνθούμε στο γιατρό μας, ώστε να πραγματοποιηθεί ειδικός έλεγχος και να χορηγηθεί εξατομικευμένη αγωγή. 

Όμως και η απλή εφαρμογή των παραπάνω συστάσεων, μπορεί να επιφέρει σημαντική διαφορά στην υγεία μας, τόσο προληπτικά, όσο και σε περίπτωση νόσου. 





*Βιοχημεία: βίος και χημεία η μελέτη των χημικών αντιδράσεων των ζωντανών οργανισμών. 




1. Τοξικολογία στο Σύγχρονο Κόσμο.
Τσατσάκης Αριστείδης. Ιατρικές Εκδόσεις Νέον, 2020.


Πριν λίγες μέρες εκδόθηκε το νέο σύγγραμμα Τοξικολογίας, που διδάσκεται στο αντίστοιχο μάθημα στην Ιατρική Σχολή της Κρήτης με τίτλο “Τοξικολογία στο Σύγχρονο Κόσμο”. Ιατρικές Εκδόσεις Νέον, 2020.

Το βιβλίο επιμελήθηκε ο καθηγητής Τοξικολογίας, κ. Αριστείδης Τσατσάκης. Ο Α. Τσατσάκης είναι ο πρώτος τοξικολόγος που προσομοίωσε πειραματικά την έκθεση του ανθρώπινου οργανισμού σε πραγματικές συνθήκες.


H ερευνητική ομάδα της Metabolomic Medicine® -Δημήτρης Τσουκαλάς, Ευαγγελία Σαράντη, Μαρία Θανάσουλα- εκπόνησε το κεφάλαιο της Μεταβολομικής που αφορά τη χρήση της μεταβολομικής για την αξιολόγηση της ανθρώπινης υγείας και την επίδραση του τοξικού φορτίου στην εμφάνιση των χρονίων νοσημάτων.

Κάθε κεφάλαιο του βιβλίου έχει εκπονηθεί από ειδικούς στο χώρο της τοξικολογίας, της φαρμακολογίας, της ανοσολογίας, της βιοχημείας, της διαχείρισης του περιβάλλοντος, της γενετικής, της ασφάλειας τροφίμων και της γεωπονίας. Στο βιβλίο, συμμετέχουν επίσης καθηγητές από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας και συναφείς οργανισμούς όπως το Γενικό Χημείο του Κράτους και νοσοκομειακά ιδρύματα.  

    

Εγγραφειτε στο Newsletter μας και αποκτηστε δωρεαν αποσπασμα του βιβλιου
Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.
Ειδικός Γενικός Οικογενειακός Ιατρός-Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Ρώμης "La Sapienza"
Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης
Ειδική Ρευματολόγος
Ιατρός / Χειρουργός Ιατρικής, Χειρουργικής, Αναισθησιολογίας και Αναζωογόνησης, Επιστήμη της Διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Παβίας
Ιατρός / Παθολόγος, με εξειδίκευση στην εσωτερική παθολογία στο πανεπιστήμιο της Παβίας, Ιταλία.
Ιατρός / Παιδίατρος, Ιατρικής και χειρουργικής του Πανεπιστημίου της Βερόνα, με ειδίκευση στην παιδιατρική και έμφαση στην αλλεργιολογία και παιδιατρική πνευμονολογία.
Μοριακή Βιολόγος, Μεταπτυχιακή Ειδίκευση MSc by Research in Biomedical Sciences, University of Edinburgh. Κάτοχος πιστοποίησης Μεταβολομικής και Διατροφικής Ιατρικής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Διατροφικής Ιατρικής, EINuM.
Οικονομολόγος Υγείας-Στατιστικός ειδικευθείς στην εξατομικευμένη ιατρική, ερευνητικός συνεργάτης LabHEM (Πανεπιστήμιο Πειραιώς), επ. σύμβουλος Golden Helix Foundation, UK συνεργάτη του University of Oxford, UK
BSc Βiomedical Sciences UCL PhD.c. Nutritional Therapist, Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine, Κάτοχος τίτλου του Institute of Functional Medicine
Κλινική Διατροφολόγος Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου "Universita` degli Studi di MIlano" Γεν. Γραμματέας του European Institute of Nutritional Medicine
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας με μεταπτυχιακό στην εξελικτική βιολογία
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας, με εξειδίκευσή στην Βιολογία της Υγείας (Health Biology)
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obesity. National Centre for Eating Disorders, London U.K.
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος BSc Dietetics, Coventry University & MSc Human Nutrition with specialization in Clinical Nutrition, University of Glasgow
Δ/νση Προσωπικού και Διοίκησης
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obestity. National Centre for Eating Disorders, London U.K. Ειδικός Αθλητικής Διατροφής, International Society of Sports Nutrition
Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders and Obesity Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους