Δημοφιλή Άρθρα

Δημοφιλή Άρθρα

Υπηρεσίες

Αυτοάνοσα νοσήματα & στρες


Ο Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς μαζί με την καθ. Ανοσολογίας κυρία Χρυσούλα ΝΙκολάου μίλησαν στην εκπομπή «10 Στην Ενημέρωση» της ΕΡΤ1 για τα αυτοάνοσα νοσήματα, σε τι μορφές παρουσιάζονται και την σχέση τους με το στρες.

Τα αυτοάνοσα νοσήματα, απασχολούν πολύ μεγάλες μερίδες ασθενών. Πρόσφατα στατιστικά δείχνουν ότι 1 στους 5 ανθρώπους πλέον πάσχει από κάποιο αυτοάνοσο, ενώ λόγω της ραγδαίας αύξησης δεν αποκλείεται το ποσοστό να έχει γίνει 1 στους 4.

Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι νοσηρές καταστάσεις όπου το ανοσολογικό σύστημα αναγνωρίζει στοιχεία του οργανισμού σαν ξένα, με αποτέλεσμα να αντεπιτίθεται και να προσπαθεί να τα καταστρέψει.

Όλα τα συστηματα του οργανισμού μας μπορούν πλέον να παρουσιάσουν μια μορφή αυτοανοσίας. Κάθε μέρα ανακαλύπτονται νέα αυτοάνοσα, ενώ τα πλέον χαρακτηριστικά είναι πάνω από 100, με τα πιο γνωστά να είναι η νόσος Hasimoto, η σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ), η κακοκήθη αναιμία, διάφορες αυτοάνοσες ηπατοπάθειες, ο διαβήτης τύπου 1, κλπ. Διευκρινίζεται δε, ότι ο διαβήτης τύπου 1 είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα, όπου καταστρέφονται τα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη, ενώ ο διαβήτης τύπου 2, που προκαλείται λόγω διατροφής δεν είναι αυτοάνοσο.

Αιτιοπαθογένεια Αυτοάνοσων

Τα αυτοάνοσα νοσήματα διακρίνονται σε 2 κύριες κατηγορίες:

  1. αυτοάνοσα νοσήματα λόγω γενετικής προδιάθεσης
  2. αυτοάνοσα νοσήματα λόγω επιγενετικών παραγόντων, όπως είναι το περιβάλλον, η διατροφή, το στρες, η έκθεση σε τοξικό φορτίο, γενικά όπου εκτίθεται ο οργανισμός μας από τη γέννηση του και μετά.

Συγκεκριμένα, το στρες πυροδοτεί τα περισσότερα νοσήματα ακόμη και αν πάσχει κάποιος από αυτοάνοσο, το στρες λειτουργεί σαν μηχανισμός πυροδότησης και έχουμε έξαρση της νόσου.

Το γονιδίομα (DNA) δεν είναι στατικό, όπως νομίζαμε παλιότερα, δηλαδή αν κάποιος έχει μια προδιάθεση για κάποιο αυτοάνοσο, δε σημαίνει ότι θα το αναπτύξει οπωσδήποτε. Είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον τρόπο ζωής ενός ανθρώπου.

Μπορεί κάποιος να έχει μια προδιάθεση, αλλά τηρώντας έναν υγιεινό τρόπο ζωής και εφόσον δεν εκτεθεί σε πολύ έντονο και ξαφνικό στρες, έχει τον ίδιο κίνδυνο με κάποιον που δεν έχει την προδιάθεση.

Αν όμως κάποιος έχει την προδιάθεση και δε τρώει καλά, ξενυχτάει, πίνει αλκοόλ, καταναλώνει φάρμακα ανεξέλεγκτα χωρίς την σωστή διαχείριση και εκτεθεί και σε πολύ μεγάλο στρες, τότε ο κίνδυνος να αναπτύξει κάποιο αυτοάνοσο νόσημα αυξάνεται σημαντικά.
 

Αυτοάνοσα Νοσήματα & Αντιμετώπιση

Τα αυτοάνοσα νοσήματα συναντώνται από όλες τις ιατρικές ειδικότητες και πλέον ανιχνεύονται τα περισσότερα αντισώματα που παράγονται από τον οργανισμό κατά την αυτοανοσία για να διαγνωστεί ένα αυτοάνοσο.

Στην αντιμετώπιση ενός αυτοάνοσου νοσήματος, παίζει πολύ σημαντικό ρόλο η άριστη συνεργασία μεταξύ εργαστηριακού γιατρού (που πραγματοποιεί τις εξετάσεις) και κλινικού γιατρού (παθολόγος, ρευματολόγος, ενδροκρινολόγος κ.λπ.). Ο εργαστηριακός γιατρός πρέπει να γνωρίζει ανοσολογία και να είναι σε μόνιμη επαφή με τον κλινικό γιατρό, ώστε και με την βοήθεια των σύγχρονων διαγνωστικών εργαλείων που υπάρχουν πια, να μπορούν να προσδιορίσουν και το όργανο το οποίο νοσεί.

Τα τελευταία χρόνια η ιατρική έχει προχωρήσει πάρα πολύ και στο κομμάτι της διάγνωσης, αλλά και στο κομμάτι της παθο-φυσιολογίας (η αλλαγή της φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού σε καταστάσεις νόσου), της κατανόησης δηλαδή των μηχανισμών που προκαλούν το νόσημα, ή αλλιώς την αιτιοπαθογένεση δηλαδή ενός νοσήματος.

Ειδικά η Μεταβολομική Ιατρική (*), η οποία μετράει μικρά μόρια μέσα στον οργανισμό και βλέπει τα μεταβολικά μονοπάτια, αλλά και τις χημικές αντιδράσεις που γίνονται, μπορούμε να καταγράψουμε που ακριβώς υπάρχει διαταραχή και τι πρέπει να γίνει, ποια είναι δηλαδή η φαρμακευτική αλλά και η επιγενετική αγωγή που πρέπει να ακολουθήσει ο ασθενής. Η αλλαγή δηλαδή στον τρόπο ζωής του για να αποκατασταθεί η φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού του.

Γενικά η ιατρική έρευνα έχει επικεντρωθεί στην παραγωγή φαρμάκων για την καταστολή των νοσημάτων και των έλεγχο των θεραπειών, αλλά πρέπει να γίνει σαφές ότι αν μόνο καταστέλλεται η παθολογία, αυτό δε σημαίνει ότι επαναφέρεται αυτόματα και η φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Σε αυτό το σημείο η Μεταβολομική Ιατρική λειτουργεί συνδυαστικά και βοηθάει στην τόσο στην καλύτερη επιλογή των φαρμακευτικών θεραπειών και των υπόλοιπων θεραπευτικών ενεργειών με γνώμονα την αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του ανθρώπινου οργανισμού.

 

Στρες και Αυτοάνοσα Νοσήματα 

Ο όρος στρες περιεγράφηκε για πρώτη φορά το 1964 από τον Hans Selye (*). Ο Hans Selye όρισε το στρες ως την απάντηση του οργανισμού σε οποιαδήποτε απότομη αλλαγή. Σε οποιαδήποτε απότομη αλλαγή ο οργανισμός προσπαθεί να κρατήσει την ισορροπία του, και εκκρίνει ορμόνες για να την διατηρήσει. Αυτή η αλλαγή μπορεί να είναι θερμική (κρύο, ζέστη), μηχανική (ένα χτύπημα), ψυχογενής κ.ο.κ. 
 
Για παράδειγμα, αναφερόμενοι στο ψυχογενές στρες, η διαδικασία ξεκινάει με την σκέψη, δηλαδή αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι συμβαίνει, και αυτό μεταφράζεται σε ένα συναίσθημα. Σκεφτόμαστε μια στιγμή που είμασταν σε δύσκολη θέση, μας έρχεται το συναίσθημα της ντροπής και αυτό μας προκαλεί μια ορμονική αντίδραση και κοκκινίζουν τα μάγουλα μας. Ανάλογα λοιπόν με τις σκέψεις και το περιβάλλον στο οποίο ζούμε, έχουμε διαφορετικά συναισθήματα και διαφορετικές ορμονικές εκκρίσεις. Αν είμαστε δηλαδή θυμωμένοι, φοβισμένοι, αγχωμένοι, ή σε κατάθλιψη θα έχουμε διαφορετικές ορμονικές εκκρίσεις.
 
Πρακτικά όμως, έχει πια βρεθεί με πιο τρόπο το στρες επηρεάζει τον φλοιό του εγκεφάλου, τον υποθάλαμο, την υπόφυση και στη συνέχεια όλους τους αδένες στο σώμα. Δηλαδή γνωρίζουμε ακριβώς τα μεταβολικά μονοπάτια που ενεργοποιούνται και καταλήγουν σε αλλαγές της λειτουργίας όλου του οργανισμού. Αυτό ρυθμίζεται μέσα από το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα. Η Μεταβολομική Ιατρική επιτρέπει την καταγραφή και μέτρηση αυτών των μηχανισμών σε κάθε άτομο εξατομικευμένα. 
 
Υπάρχουν και συμπτώματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια του στρες και άλλα που παρουσιάζονται μετά το στρες (*). Για παράδειγμα, πολλοί άνθρωποι παθαίνουν ημικρανία το Σαββατοκύριακο, ή στις διακοπές, όταν ηρεμούν λίγο. Γιατί στην φάση του στρες εκκρίνονται ορμόνες του στρες -όπως η αδρεναλίνη- που κάνουν αγγειοσπασμό ή μυϊκό σπασμό και μετά τα στρες γίνεται αγγειοδιαστολή. Και αυτό σχετίζεται με το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα ενεργοποιείται στη φάση του στρες και το παρασυμπαθητικό ενεργοποιείται μετά το στρες. 

Μέσα από τη Μεταβολομική Ιατρική μπορούμε να βοηθήσουμε στην καλύτερη απάντηση και ρύθμιση του οργανισμού τόσο στη φάση του στρες όσο και μετά από αυτή. 
 
Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι εξ’ ορισμού χρόνια και τα περισσότερα από αυτά χρειάζονται ιατρική παρακολούθηση για πάρα πολλά χρόνια.

Ακολουθεί το σχετικό βίντεο από την εκπομπή «10 Στην Ενημέρωση» της ΕΡΤ1:



 

Στην Υγειά Σας!    




Βιβλιογραφικές Αναφορές 

The Burden of Disease and the Changing Task of Medicine N Engl J Med 2012; 366:2333-2338June 21, 2012
http://drtsoukalas.com/subject.php?id=124 

www.nature.com
www.aarda.org 
http://jn.nutrition.org 

Wound_healing 

http://www.scientificamerican.com/article. 
hmg.oxfordjournals.org 
www.pnas.org/content/109/16/5995 


Εγγραφειτε στο Newsletter μας και αποκτηστε δωρεαν αποσπασμα του βιβλιου
Ειδικός Γενικός Οικογενειακός Ιατρός Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μέλος του European Institute of Nutritional Medicine.
Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης
Ιατρός / Χειρουργός Ιατρικής, Χειρουργικής, Αναισθησιολογίας και Αναζωογόνησης, Επιστήμη της Διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Παβίας
Ιατρός / Παιδίατρος, Ιατρικής και χειρουργικής του Πανεπιστημίου της Βερόνα, με ειδίκευση στην παιδιατρική και έμφαση στην αλλεργιολογία και παιδιατρική πνευμονολογία.
Ιατρός / Παθολόγος, με εξειδίκευση στην εσωτερική παθολογία στο πανεπιστήμιο της Παβίας, Ιταλία.
Μοριακή Βιολόγος, Μεταπτυχιακή Ειδίκευση MSc by Research in Biomedical Sciences, University of Edinburgh. Κάτοχος πιστοποίησης Μεταβολομικής και Διατροφικής Ιατρικής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Διατροφικής Ιατρικής, EINuM.
BSc Βiomedical Sciences UCL PhD.c. Nutritional Therapist, Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine, Κάτοχος τίτλου του Institute of Functional Medicine
Κλινική Διατροφολόγος Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου "Universita` degli Studi di MIlano" Γεν. Γραμματέας του European Institute of Nutritional Medicine
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας, με εξειδίκευσή στην Βιολογία της Υγείας (Health Biology)
Βιολόγος Διατροφολόγος, Πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάδοβας με μεταπτυχιακό στην εξελικτική βιολογία
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obesity. National Centre for Eating Disorders, London U.K.
Υπεύθυνη γραμματείας και εξυπηρέτησης κοινού
Τεχνολόγος εργαστηριακών εξετάσεων
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders & Obestity. National Centre for Eating Disorders, London U.K. Ειδικός Αθλητικής Διατροφής, International Society of Sports Nutrition
Διατροφολόγος Master Practitioner in Eating Disorders and Obesity Κάτοχος τίτλου του European Institute of Nutritional Medicine

Επιστημονική Ομάδα

www.metabolomicmedicine.com Η Επιστημονική Ομάδα της Metabolomic Clinic αποτελείται από εξειδικευμένους κλινικούς ιατρούς που μοιράζονται μαζί σας την εμπειρία τους στην αιχμή της σύγχρονης ιατρικής. Δείτε τους όλους